CALENDAR (ATOM EGOYAN/1993/CANADA) ภาพของแผ่นดินแม่
posted on 22 Jan 2010 22:39 by filmsick in see-it-and-die
มีโทรศัพท์ถึงเขาเมื่อต้นปี
คงเป็นภรรยาเก่าของเขานั่นเอง เธอโทรมาต่อว่าเขา เรื่องที่เขาไม่เขียนจดหมายไปบอกเธอเลย เขาส่งปฏิทินให้เธอ แต่ไม่เขียนบอกความอะไรเอาไว้ เสียงเธอนั้นถูกบันทึกไว้ในเครื่องรับโทรศัพท์ เครื่องซึ่งตั้งอยู่ข้างคูลเลอร์น้ำ ข้างคูลเลอร์น้ำมีปฏิทิน
พวกเขากลับไปยังอาร์เมเนียเมื่อปีที่แล้ว
ตลอดทั้งปีเขาพบปะหญิงสาวมากหน้าหลายตา เขาชวนเธอมาที่ห้องกินดื่มกันเล็กน้อย พวกเธอเป็นคนของที่อื่น ตุรกี ฝรั่งเศส เยอรมัน รัสเซีย ไล่เลยไปถึงชาติที่ไม่อาจคาดเดา หลังสนทนากันเล็กน้อย พวกเธอจะลุกไปโทรศัพท์ด้วยภาษาพื้นถิ่นของตัวเอง โทรศัพท์ที่วางอยู่บนคูลเลอร์น้ำข้างปฏิทินนั่นแหละ ระหว่างที่พวกเธอคุย เขาก็คิดถึงผู้หญิงอีกคนหนึ่ง
พวกเขาทั้งคู่ล้วนเป็นคนอาร์เมเนียซึ่งไปโตขึ้นที่อื่น เขาและเธอกลับมาอาร์เมเนียเพื่อถ่ายรูปโบสถ์เก่าในอาร์เมเนีย ภาพงดงามของอารยธรรมโบราณที่ตอนนี้เหลือเพียงซากแสดงความรุ่งเรือง เขาไปถ่ายรูปเธอเอากล้องไปถ่ายเขาแต่เธอก็ถ่ายสิ่งอื่น
ระหว่างทางเขาจ้างคนอาร์เมเนียคนหนึ่งเป็นคนขับรถ ภรรยาของเขารู้ภาษาอาร์เมเนียทำหน้าที่เป็นล่ามให้กับเขา เธอกับชายผู้นั้นสื่อสารกันด้วยภาษาที่เขาไม่สามารถเข้าใจได้อีกแล้ว ระหว่างการท่องไปตามสถานที่อันงดงาม เขาค้นพบว่ากำลังสูญเสียเธอไปทีละน้อยๆ ตอ่หน้ากล้อง
ภาพยนตร์โดย ATOM EGOYANซึ่งเป็นที่รู้จักจากหนังอย่างEXOTICA หรือ THE SWEET HEREAFTER ผู้กำกับชาวอาร์เมเนีย ซึ่งเกิดในอียิปต์ แต่เติบโตและปัจจุบันใช้ชีวิตอยู่ในแคนาดา ว่ากันว่าในวัยเด็ก EGOYAN มีความขัดแย้งกับพ่อของเขา ทำให้เขาปฏิเสธวัฒนธรรมอาร์เมเนียน หากตอนเขาเข้าเรียนมหาวิทยาลัยเขาก็หันมาศึกษาวัฒนธรรมของแผ่นดินเกิดอีกครั้ง เขาแต่งงานกับ ARDINEE KHANIJAN นักแสดงสาวชาวอาร์เมเนีย ซึ่งแน่นอนว่า เธอคือนักแสดงขาประจำให้กับหนังของเขาเอง ว่ากันว่า ARSINEE KHANIJAN คือแรงบันดาลใจหนึ่งที่ทำให้ EGOYAN เริ่มกลับมาสนใจวัฒนธรรมอาร์เมเนียอีกครั้งหนึ่ง ซึ่งทั้งหมดที่กล่าวมานี้ ล้วนปรากฏเห็นเป็นภาพขึ้นมาจริงๆในหนังเรื่องนี้ ซึ่ง ARSINEE KHANIJAN รับบทภรรยาเก่า และตัวEGOYAN เองมารับบทสามี
เราอาจแบ่งตัวหนังออกเป็นสามส่วนตามภาพที่ปรากฏ ส่วนแรกคือภาพในห้องพักของ ‘ช่างภาพ' ห้องซึ่งมีโทรศัพท์ ปฏิทิน และหญิงสาวมากหน้าหลายตา กล้องตั้งนิ่งแค่ตรงคูลเลอรืน้ำ และโต๊ะกินข้าวที่ซึ่งเขาจ้องมองมายังกล้อง หรือเขียนจดหมายที่ไม่ได้ส่งรำพันถึงคนรักที่หลุดมือ ส่วนที่สองคือภาพอันสั่นไหว ไม่คมชัด บันทึกจากกล้องวีดีโอที่ภรรยาของเขาถือติดมือไป ภาพในนั้นเป็นคล้ายโฮมวีดีโอที่ถ่ายเล่นเวลาไปเที่ยว ภาพบังเอญของฝูงแกะ ของบรรดาซากโบสถ์ที่ไปถึง บางครั้งเขาก็เป็นคนถ่าย เฝ้ามองเธอสนทนาภาษาแปลกประหลาดกับเจ้าไกด์ที่รู้เรื่องประวัติศาสตร์เก่าแก่ของอาร์เมเนีย ในขณะที่ภาพส่วนสุดท้ายคือภาพตั้งนิ่งแทนสายตาของเขา ภาพจากมุมมองของ ‘กล้องถ่ายรูป'ของเขาซึ่งมาถ่ายปฏิทินในประเทศนี้ ภาพคมชัดแทนสายตาของตัวเขาที่จ้องมองไปยังทัศนียภาพและผู้คน
ในหนังเรื่องนี้ ATOM EGOYAN ผูกโยง ภรรยา /คนรัก /ความรัก ของเขาเข้ากับแผ่นดินแม่ที่เขาไม่รู้จัก ความแปลกแยก และความสัมพันธืแบบทั้งรักทั้งชังที่เขามีต่ออาร์เมเนีย ถูกถ่ายทอดแบบซ้อนสองชั้นโดยสวมรอยเข้ากับรูปแบบความสัมพันธ์ของเขากับหญิงคนรัก
ในทาหนึ่ง หนังแทบทั้งเรื่องเป็นภาพจาก ‘ดวงตา'ของเขา ภาพจากตำแหน่งที่กล้องถ่ายรูปของเขาตั้งอยู่ เพ่งมองไปยังผืนผ้าใยอันเคลื่อนไหวได้ ภาพของชายชาวอาร์เมเนีย และคนรักของเขา สนทนากัน แรกทีเดียวเธอรับหน้าที่ล่ามแปลความให้กับเขา คำอธิบายแกนๆเกี่ยกับที่มาที่ไปของโบสถ์แต่ละแห่ง ปีที่สร้างและความหมายของมัน ซึ่งเขารับฟังเพียงผ่านหู เพราะสำหรับเขานี่เป้นเพียงงานหาเงิน เขามาที่นี่เพื่อถ่ายรูปสวยๆไปลงปฏิทิน เขาไม่เหลือความผูกพันไดๆ ไม่เห็นรากเหง้าของตนเองหลงเหลืออยู่ ถ้าไม่จำเป็นเขาก็ไม่ได้คิดจะมาที่นี่ ผิดกับคนรักของเขาที่ดูตื่นตากับรากเหง้าอันแปลกใหม่ของประเทศนี้ เขาเฝ้าจ้องมองบทสนทนาของเธอกระทั่งความจริงเปิดเผยเมื่อเขาพูดขึ้นว่าบางทีตาคนขับรถนี่ที่มาเล่านู่นนี่อาจเพราะต้องการเงินก็ได้ เธอย้อนถามเขาว่า เขาจะมาที่นี่ไหม ถ้าไม่ต้องมาถ่ายรูป คำถามที่เธอก็รู้คำตอบดี ทิ่มแทงให้เขากลายเป็นคนนอกไปโดยสิ้นเชิง
หากกล้องถ่ายรูทำหน้าที่บันทึกภาพฉาบฉวยสวยงาม ดวงตาของกล้องถ่ายรูปคือดวงตาอันห่างเหินเย็นชา หมายตักตวงเอาผลประโยชน์จากแผ่นดินนี้ ยิ่งฉากของมันงดงามมากแค่ไหน มันก็ยิ่งห่างเหินมากขึ้น อุดมไปด้วยกรอบจำกัดมากขึ้น ยิ่งในฉากหนึ่ง เธอชวนเขาไปเดินเล่นขณะเขารอคอยให้แสงแดดเหมาพเจาะแก่การถ่ายภาพ เขากล่าวปฏิเสธ อ้างว่ากล้องจะหายถ้าเขาไปจากตรงนี้ เธอย้อนว่าที่นี่ไม่มีมนุษย์สักคนนอกจากเรา แต่เขาก็ยังคงปฏิเสธ เขาอาจกลัวกล้องหาย กลัวมาไม่ทันแสงแดด แต่สิ่งที่เขากลัวมากกว่านั้น คือเขากลัวที่จะต้องมองดูเธอในฐานะคนแปลกหน้า มองภาพเธอเดินคุยกับชายหนุ่มอีกคนด้วยภาษาที่เขาไม่เข้าใจ
ความในใจของเขาถูกเปิดเปลือยด้วยกล้องอีกชนิดหนึ่ง กล้องวีดีโอราคาถูกที่เธอเป็นคนพามา แรกทีเดียวเขาไม่สบอารมณ์เจ้ากล้องวีดีโอนี่ แต่สุดท้ายเขากลายเป็นคนใช้มัน บันทึกสิ่งที่เขาขาดหายหากโหยหา สิ่งที่เขาปรารถนา แต่ถึงที่สุดแล้วไม่อาจเข้าไปมีส่วนร่วมกับมันได้อีกต่อไป ฉากหนึ่งที่เจ็บปวดมากเมื่อเขาค้นพบว่าเขาถ่ายเธอจากข้างหลังและใช้เวลาถึงสองนาทีกับอีกหลายสิบวินาทีกว่าเธอจะเห็นว่าเขามองอยู่ ช่วงเวลาที่กล้องบันทึกภาพเธอเพริดไปกับสรรพสิ่งอันเก่าแก่ และหลงลืมเขาไปทีละน้อย เขาที่ไม่อาจเข้ากับแผ่นดินที่ตนจากมาได้อีกต่อไป
ภาพในกล้องวีดีโอบันทึกภาพโดยตัวเขา มองดูหญิงสาว สนทนากัยหนุ่มอาร์เมเนีย พวกเขาเดินเที่ยวไปด้วยกัน พบปะกับคนพื้นเมือง ตื่นตากับภาพแกะสลักบนผนังโบสถ์ ภาพแกว่งไกวไม่สมบูรณ์แบบของกล้องวีดีโอ คือภาพความสัมพันธ์อันค่อยๆแตกยับลงไปต่อหน้า เขานั่งดูมันซ้ำๆ และปฏิเสธการรับโทรศัพท์ของเธอ เขาเขียนจดหมายถึงเด็กอาร์เมเนียที่เขาอุปการะถามว่าเธอพาไอ้หนวดไปที่นั่นหรือเปล่า จากนั้นก็ฉีกมันทิ้ง
หญิงคนรักก็เฉกเช่นเดียวกับแผ่นดินแม่ เขามัสายเลือดสืบสานมาจากที่นั่น แต่เขาห่างไกลจากมันออกไปทุกที หญิงสาวในที่สุดจากไปพร้อมกับหนุ่มอาร์เมเนีย เธอคืนสู่แผ่นดินแม่ของเธอแล้ว มีแต่เขาซึ่งติดอยู่ตรงกลาง หลังจากนั้นเขาตระเวนไปรอบๆโลก (ซึ่งหนังอุปมาแผ่นดินผ่านหญิงสาวมากหน้าหลายตา หลากเชื้อชาติ ) แต่เขาไม่อาจเป็นส่วนหนึ่งกับแผ่นดินใดเลย สุดท้ายทุกคนล้วนลุกไปโทรศัพท์ส่วภาษถิ่นลับหลังเขาทั้งสิ้น ทิ้งเขาไว้กับความทรงจำเกี่ยวกับแผ่นดินแม่ซึ่งไม่อาจเรียกคืน ปฏิทินแขวนข้างฝาพร้อมกับปีเดือนที่เลื่อนไป หญิงสาวที่ปลายสายซึ่งเขาไม่ได้รับไกลออกไปจากเขา ภาพสวยงามฉาบบนหน้ากระดาษของปฏิทินคือโลกที่เขาอยู่ แต่จิตใจของเขาเอาแต่ถวิลหาภาพเคลื่อนไหวไร้ความคมชัดในวีดีโอ
เธอโทรมาอีกครั้งในเดือนธันวาคมซึ่งเขายังไม่ได้รับ และปฏิทิน กำลังจะถูกปลดลง