VALTO เป็นช่างเย็บผ้า ชายวัยกลางคนร่างใหญ่อาศัยอยู่กับแม่ร่างอ้วน เย็บผ้าไม่หยุดหย่อน ราวกับเกิดมาเพื่อการณ์นั้น แต่นอกจากเป็นช่างเย็บผ้า เขายังเป็นคอกาแฟ อีกต่างหาก บ่ายวันหนึ่ง แม่จู้จี้ก่นด่าเขา เขาลุกไปชงกาแฟดื่ม และพบว่ากาแฟหมด เหมือนโลกพังทลาย เขาแอบขังแม่เอาไว้ในตู้เสื้อผ้า ขโมยเงินหล่อน แล้วบึ่งรถออกจากบ้านไปหากาแฟดื่ม

ระหว่างทาง VALTO ได้เพื่อนร่วมทางเป็น REINO ช่างซ่อมรถผู้มีความสุขกับที่ลงน้ำมันจนเยิ้ม แล้วหวีจนเรียบแปล้ เขาดื่มเหล้าเป็นน้ำ ทั้งคู่ถูกชะตากัน ออกเดินทางไปด้วยกัน โดยมีเสบียงเพียงขวดเหล้า และเครื่องต้มกาแฟชนิติดรถยนตร์ แวะดื่ม (กาแฟ และเหล้า) ไปตลอดทาง

คืนหนึ่งในบาร์แปลกเปลี่ยว เขาพบกับ TATJANA และ KLAVDIA หญิงสาวชาวรัสเซียสองคนที่เดินทางมากับรถโดยสาร รถเสียและพวกเธอกลัวว่าจะพลาดเรือกลับรัสเซีย เธอจึงอ้อนวอนขอติดรถสองหนุ่มที่พเนจรไปอย่างไร้จุดหมายเพื่อให้ไปส่งพวกเธอที่ท่าเรือ

VALTO และ REINO พูดรัสเซียไม่ได้ ขณะที่ KLAVDIA พูดภาษาฟินแลนด์ไม่ได้เลย และ TATJANA พูดได้เพียงนิดหน่อย ทั้งสี่เดินทางไปด้วยกันโดยแทบไม่ได้สื่อสาร ไม่มีใครรู้ว่าอีกฝ่ายหนึ่งเป็นใครมาจากไหน ตลอดเส้นทาง ไม่มีเรื่องราวผาดโผน ไม่มีเรื่องรักโรแมนติค ไม่มีเรื่องเศร้าเรียกน้ำตา พวกเขาเพียงเดินทางไปด้วยกัน ยามค่ำพักนอนแยกเป็นคู่ TATJANA รอบนโซฟา ขณะที่ REINO นอนบนเตียง และ VALTO เอาสื้อนอกทับไว้ใต้ฟูกเพื่อให้มันเรียบ นอนคนละเตียงแต่ร่วมห้องกับ KLAVDIA

สองชายหนุ่มดูแลสองสาวตามมารยาทสุภาพบุรุษ แต่ไม่มีอะไรเกินเลยไปกว่านั้น ไม่มีเรื่องรัก ไม่มีเรื่องสยอง จนกระทั่งพวกเขามาส่งพวกเธอยังจุดหมาย ทั้งคู่จึงตัดสินใจจะเดินทางไปด้วย แลใครบางคนตัดสินใจไปใช้ชีวิตกับใครอีกคน ส่วนคนที่เหลือขับรถกับมาเย็บผ้าลำพังโดยอย่างน้อยเขาก็มีความหลังคั่งค้างอยู่ในหัว

นี่คือเรื่องเล้าทั้งหมดของหนังเรื่องนี้ เล่าออกมาหมดเปลือกแทบทุกฉากตอน ไม่มีจุดหักมุม ไม่มีการเร้าอารมณ์ ไม่มีการเรียกน้ำตา เป็นเพียงการเดินทางธรรมดา ของคนธรรมดาหน้าตาน่าขำ บนเส้นทางที่ธรรมดาเสียจนเราสามารถมองข้ามมันไปได้และความธรรมดานี้เอง มันไม่เคยธรรมดาเลยในหนังของ AKI KAURISMAKI

AKI KAURISMAKI เป็นผู้กำกับชาวฟินแลนด์ที่ทำหนังออกมาอย่างสม่ำเสมอ หนังของเขา และ MIKA KAURISMAKI พี่ชาย สร้างในนามของบริษัท Villealpha (ซึ่งตั้งตามชื่อ Alphaville หนังวิทยาศาสตร์ที่เก๋ที่สุดในโลกของ Jean Luc Godard) มีจำนวนเกือบครึ่งของหนังในฟินแลนด์แต่ละปี และแม้ว่า AKI KAURISMAKI จะทำแต่หนังแบบเดิมๆ ด้วยดารนักแสดงชุดเดิมๆ เล่าเรื่องตรงๆซื่อๆ แบบเดิมๆ แต่หนังของเขาก็ยังคงสดใหม่ และเต็มเปี่ยมได้พลังแห่งความหวังดี เสมอ

และนี่คือหนึ่งในหนังของ AKI KAURISMAKI หนังที่เต็มไปด้วย จิตวิญญาณ และโลกแบบของ AKI KAURISMAKI ตัวละครหน้าป่วยประหลาด ที่ไม่หล่อและไม่สวยอย่างยิ่ง ในเรื่องเล่าของผู้คนที่เป็นชนชั้นล่างอย่างยิ่ง แต่โลกของพวกเขากลับสวยงามยิ่งใหญ่อย่างยิ่ง หนังของAKI KAURISMAKI มักจะเล่าเรื่องซื่อๆ ง่ายๆ หลายครั้งหากมองผาดเผินคล้ายกับเป็นเรื่องเศร้าของชีวิตรันทด แต่ตัวละครของพวกเขาไม่ใช่คนประเภท ที่กัดฟันสูชะตาหรือก่นด่ามัน ตัวละครของพวกเขา เพียงใช้ชีวิตต่อไป มีปัญหาก็ว่ากันไป เดินไปเรื่อยๆ โดยแทบไม่แสดงสีหน้าอาการใดๆ ซึ่งง่ายต่อการบอกว่าหนังของเขามีแต่นักแสดงห่วยๆ ที่ทำหน้าตายตลอดเวลา

แต่ภายใต้ความแห้งแล้งของทัศนียภาพ และตัวละครหน้าซีด หนังของเขากลับชุ่มฉ่ำไปด้วยพลังของชีวิตอย่างเหลือเชื่อ และในหนังเรื่องนีเ เขาเล่าเรื่อง ความสัมพันธ์สุดแสนธรรมดา ที่ดูเบาบางจนไม่มีสถานที่สำหรับกักเก็บความโรแมนติคใดๆ VALTO และ REINO ไม่ใช่คนหน้าตาหล่อเหลา และ TATJANA (รับบทโดย KATI OUTINEN แม่ย่านางของ หนัง KAURISMAKI ) กับเพื่อนสาวของเธอแสนจะห่างไกลกับคำว่าสวยงาม พวกเขาไม่ได้ผจญภัย ไม่ได้พ่อแง่แม่งอน ไม่ได้ ตกหลุมรักแรกพบกัน หนำซ้ำแทบจะสื่อสารกันไม่รู้เรื่องด้วยซ้ำ แต่KAURISMAKI กลับเลือกใส่อวลกระอายโรแมนติค ไว้ในบรรยากาศที่มองไม่เห็น คืนบริสุทธิ์ ในโรงแรม ทำให้เรารู้สึกถึงความสัมพันธ์ของคนสวยสดงดงามและอ่อนโยน ไม่ใช่เพราะมันปราศจากเซกซ์ (เพราะเซกซ์ไม่ใช่ความหยบาบเถื่อนทางความสัมพันธ์แต่อย่างใด ) แต่เพราะพวกเขา บริสุทธิ์ใจต่อกันจริงๆ จนเมื่อ TATJANA พิงไหล่ REINO เขาก็รู้สึกได้ในฉับพลันว่าเขารักเธอ

ตัวละครของKAURISMAKI มักเป็นเช่นนี้ หลงรักกันและกันอย่างรวดเร็ว โดยไม่ต้องอธิบายหรือหาที่มาที่ไป จากนั้นพร้อมจะร่วมหัวจมท้ายไปด้วยกัน บางทีความรักอาจเป็นเช่นนั้น ว่องไว รวดเร็ว ไม่มีที่ว่างให้สำหรับการใคร่ครวญ มีเพียงกันและกัน

อาจยากที่จะเชื่อถือว่าตัวละครของเขารักกันจริงๆ เพราะในโลกจริงความรักล้วนต้องผ่านการใคร่ครวญครั้งแล้วครั้งเล่า กลั่นกรอง ครั้งแล้วครั้งเล่า จนไม่แน่ใจว่าสิ่งที่กรองได้ ยังมีชื่อว่าความรักอยู่หรือไม่ หาก AKI KAURISMAKI กับมีวิธีการง่ายๆ ด้วยการเล่ามันอย่างซื่อๆ ไม่จงใจ ทำให้เรารู้สึกได้ในฉับพลัน(เช่นที่ตัวละครรู้สึก) ถึงความรักที่มีต่อกัน

หนังของKAURISMAKI ไม่เคยขาดเสียงเพลง ในเรื่องนี้ เพลง ร๊อคแอนด์ โรล และเพลงบลูส์ เก๋าๆ (ที่มักมีท่วงทำนองไพเราะอ่อนหวาน แต่มีเนื้อหาเศร้าสร้อย เฉกเช่นเดียวกับตัวหนังของเขา) ยังคงเป็นส่วนสำคัญในการสร้างอารมณ์ร่วมของคนดูเช่นเคย

หากจะเทียบกับความจริง การเดินทางไปและกลับของVALTO ไม่ได้มีอะไรเป็นชิ้นเป็นอันให้จับต้องประทับใจได้มากนัก เขาเพียงขับรถไร้จุดหมายไปกับกาแฟถ้วยแล้วถ้วยเล่า สุดท้าย็กลับมานั่งซังกะตายเย็บผ้าเช่นเดิม แต่นั่นก็เหมือนกับหนังของ KAURISMAKI หนังที่เล่าเรื่องเดิม วิธีการเดิมๆจนเราพากันมองข้ามไม่ใส่ใจ แต่มันซ่อนนัยยะและความหมาย เปล่งประกายรอใครสักคนมาค้นพบและดื่มด่ำกับมัน ดื่มด่ำในความเดิมซ้ำแล้วซ้ำเล่า

FOOTNOTE

ใน IMDB มีนักดูหนังท่านหนึ่งบอกว่า จริงๆแล้วหนังมีนัยยะทางการเมืองเกี่ยวกับความสัมพันธ์ของฟินแลนด์ กับรัสเซียหลังสงคราม น่าเสียดายที่ผมไม่มีความรู้ด้านนี้เลย ลองค้นหาบทวิจารณ์ในทำนองนี้ก็หาไม่พบ บทความนี้จึงเป็นเพียงความเข้าใจส่วนเดียวที่มีต่อหนังนะครับ ใครทราบรายละเอียดประวัติศาสตร์ช่วงนั้น ช่วยเล่าให้ฟังจะเป็นประโยชน์ยิ่งครับ