FILMSICK

บทความชิ้นนี้ล้วนแล้วแต่เขียนขึ้นโดยอคติเชิงบวกที่ผู้เขียนมีต่อ พิง ลำพระเพลิง และ อุดม แต่พานิช ซึ่งมีอิทธิพลต่อชีวิตวัยรุ่นของผู้เขียนเป็นอย่างยิ่ง ฉะนั้นขอท่านผู้อ่าน พึงสดับอย่างมีสติ ครับ

บทความชิ้นนี้เปิดเผยเนื้อหาสำคัญของภาพยนตร์ ครับ

รงค์กับแดงแต่งงานกันมาสักระยะ ทั้งคู่มีลูกด้วยกัน และกำลังเริ่มระหองระแหงกันประสาคู่รักที่อยู่ด้วยกันมาสักระยะหนึ่ง จนกระทั่ง รักษา หมอหนุ่มน้าตาดีมีล่ำ ก้าวเข้ามาในชีวิตของแดง ทุกสิ่งทุกอย่างก็นำไปสู่จุดที่ไม่อาจหวนกลับ

เราคงพอจะเล่าเรื่องแต่เบื้องต้นได้เพียงเท่านี้

ผมรู้จักพิง ลำพระเพลิงครั้งแรก จาแผงหนังสือ ในร้านหนังสือประจำจังหวัด รวมเรื่องสั้นปกประหลาดเล่มนั้น เล่าเรื่องของเช้าวันหนึ่งที่ฝนตกลงมาเป็นแกงไก่ ใส่หน่อไม้ แกงไก่ไหลท่วมโลก ขณะที่บางคนบ่นว่า อ่อนเค็มอยู่สักเล็กน้อย

ผมคงพอจะเล่าเรื่องเบื้องต้นได้เพียงเท่านี้

เรื่องจริงของพิง ลำพระเพลิง เคยถูกเล่าผ่านรายการโทรทัศน์ เรื่องมันมีอยู่ว่า เขาและภรรยามีเรื่องหมางใจกัน แล้วเธอขับรถออกไป ประสบอุบัติเหตุเสียชีวิต ทิ้งไว้เพียงลูกชายคนเดียว เขาอยู่กับลูก โดยไม่ได้แต่งงานใหม่

เราคงเล่าเรื่องของเขาได้เพียงเท่านี้

พิง ลำพระเพลิง เริ่มต้นจากการเขียนหนังสือ จากนั้นเขาไป เล่นตลกในโทรทัศน์ เขียนบทละคร เปิดแสดงโชว์ เดี่ยวไมโครโฟน กำกับละคร และตอนนี้เขากำกับหนังออกมาเรื่องหนึ่ง

ตัวหนังสือของพิง ลำพระเพลิง มักจะเล่าเรื่องประชดประชัน ด้วยท่าทีขบขัน แต่เรื่องของเขาบางทีก็ไม่ค่อยตลก บางที ก็ไม่ค่อยจะมีอะไร แต่ มุกควายของเขา มักทำให้เราหัวเราะในความทื่อมะลื่อของการเล่น และจริงๆ เรื่องบางเรื่องของเขาเป็นเรื่องที่หนักมาก (เช่นเรื่องของสะพานลอยประท้วง คนที่เดินขึ้นบันไดไม่รู้จบ ) แต่เขามักจะนำเสนอเรื่องเหล่านั้นผ่านมุกตลก ทื่อๆ การหักมุมเชยๆ และการ ขำกับทุกเรื่องที่เกิดขึ้น หนังสือของพิง ไม่ได้รับการยอมรับว่าเป็นวรรณกรรมชั้นดี ไม่ได้ติดเบสต์เซลเลอร์ แต่มีแฟนตามอ่านเหนียวแน่น ซึ่งผมเป็นหนึ่งในนั้นด้วย แกงไก่ล้างโลก พรุ่งนี้ก็สายสะดือ ยอดมนุษย์สุดจิรต ตอแหลลงตับ เป็นชื่อหนังสือของเขาที่พอจะบอกวิธีการแนวคิดที่เขามองโลกใบนี้ได้ไม่น้อย

และในหนังเรื่องนี้ วิธีการมองโลก แบบพิงๆ ยังคงอวลกระไออยู่ตลอดระยะเวลาของหนัง

แน่นอน หนังเต็มไปด้วยชฃ่องโหว่ ข้อบกพร่งมากมาย จนใครต่อใคร สามารถพากันส่ายหน้าร้องยี้ การพยายามหักมุมซ้ำไปซ้ำมา การแสดง ของนักแสดงนำ ที่เล่นอย่างแข็งทื่อ การสร้างบทสนทนาสวยๆที่เหมือนจับมายัดใส้ปากตัวละครโดยตรง จนจับได้ว่าท่องมา(เพราะตัวละครก็ไม่ได้เล่นดีนัก ) หรือกระทั่การเฉไฉไปตลกออกทะเล จนหนังหาทางกลับมาไม่เจอ

แต่อาจเพราะนี่คือวิธีแบบพิง ๆ ก็เป็นได้ วิธีแบบที่ผมในฐานะแฟน เป็นสุขอย่างยิ่ง

หนังถูฏโปรโมตว่าเป็นเรื่องที่สร้างโดยอิงจากประสปการณ์ส่วนตัวของ ผู้กำกับเอง ผมนึกสงสัย ว่าถ้าผมมีเมีย เมียผมตาย ผมจะทำหนังเรื่องเมียตัวเองตายออกมาได้อย่างไร

พิง ลำพระเพลิงของเราเลือกจะเล่าความตายของเมียตัวเองเป็นรื่องตลก ไม่ใช่เพราะเขาไม่ได้รักเมียเขา แต่เพราะเขาเป็นคนตลก น้ำตาของตัวตลก มันก็ควรจะตลกไม่ใช่หรือ

ในหนังเรื่องนี้ รงค์ ซึ่งเป็นตัวเอกของเรื่อง เป็นคนเขียนบทละครโทรทัศน์ ที่กำลังหมกมุ่นกับการเขียนบทละครตลกเรื่องหนึ่งอยู่ เรื่องของคนที่เป็นเด็กเสริ์ฟที่ท่าเรือ คนที่กัดลิ้นไป ร้องคาราโอเกะไป คนที่พาแฟนไปกินข้าวขาหมูโปลิโอ

ฉากหนึ่งตัวละครตัวหนึ่งถามเขาว่า เขากำลังเขียนเรื่องชีวิตตัวเองใช่ไหม รงค์ไม่ตอบ

เหมือนกับที่เราถาม พิงกำลังทำหนังเรื่องของตัวเองใช่กรือไม่

บทของรงค์ไม่ตลก และรงค์รับไม่ได้ที่เขาไม่ตลก

หนัของพิงออาจจะไม่เศร้า (เหมือนเที่ราคิด หรือถูกการตลาดทำให้คิด ) เพราะพิงเป็นคนตลก และเรื่องเศร้าของเขาเป็นเรื่องตลก

อย่าบอกว่าเราไม่ตลก รงค์บอกกับแดงในฉากหนึ่ง ซึ่งคงเป็นพิงนั่นเอง ที่บอกกับเรา

พิง รับบทเป็นตัวละคร ในบทหนรังของรงค์ เหมือนที่อุดม แต้พานิช เพื่อนสนิท เล่นเป็นรงค์ ในหนังของพิง

รงค์กับพิงถูกซ้อนทับกันผ่านทางการเขียนเรื่องขจองตัวเอง ให้ออกมาไม่เหมือนกับเรื่องของตัวเอง

และนั่นทำให้ผมคิดถึงคำถามสำคัญว่าเราจะดูหนังเรื่องหนึ่งโดยแยกตัวตนของผู้กำกับออกไปได้หรือไม่ ถ้าแยกตัวตนผู้กำกับออกจากหนังที่เขาทำ หนังเรื่องนั้นจะยังมีคุณค่าอยู่ไหม

Reiner Werner Fassbinder เป็นผู้กำกับเกย์ชาวเยอรมันที่มักตีแผ่ชีวิตของตัวเองผ่านทางหนังที่เขากำกับ หากเมื่อใดที่หยิบหนังของเขามาเทียบเคียงกับชีวประวัติของเขา หนังจะลงลึกไปอีกขั้นหนึ่งทันที

ถ้าเป็นเช่นนั้น หากเราไม่รู้จัก Fassbinder ใช่หรือไม่ที่หนังของเขาจะกลายเป็นหนังดาษดื่นอันล้มเหลว

เราไม่อาจเปรียบเทียบ พิง ลำพระเพลิงกับ Fassbinder ได้ เพราะคนหนึ่งเป็นตัวตลกที่หลายคนดูถูก อีกคนเป็นผู้กำกับระดับโลก แต่อย่างไรเสีย ตรรกะเดียวกันก็น่าจะใช้กันได้ไม่ใช่หรือ

เพราะไม่ใช่ว่าตัวตลกต้องทำอะไรที่ไร้สาระเสมอไป

ตัดตัวของ พิง ออกจากหนัง นี่คือหนังตลกที่เล่าเรื่องผัวเมียละเหี่ยใจ โดยอาศัยการสลับลำดับเวลามาเป็นกุญแจสำคัญในการเดินเรื่อง

หนังพยายามจะพูดถึงการเป็น คนรักกันและกัน ที่มีอะไรมากกว่าการอยู่ทน และทนอยู่ แต่หมายถึงการยอมรับกันและกัน

มันไม่ใช่เรื่องของเหตุผล แดงพูดไว้อย่างนั้น ในฉากหนึ่ง หากมันคือการยอมกันและกัน เรียนรู้ที่จะอยู่ร่วม สิ่งซึ่งเราไม่เข้าใจหากไม่เสียมันไป

หรนังจึงฆ่าตัวละครตัวหนึ่ง เพื่อปล่อยให้เราทอดอาลัยกับการสูญเสีย ตาสว่างจาความตาย ก่อนที่ตัวละครจะคาสว่างจากความตายเช่นกัน (แต่เป็นของตัวละครที่ตายไปก่อนหนังเริ่ม และอยู่เหฟนือความคาดหมายของคนดู)

หนังให้แดงเป็นคนที่ยังคงติดอยู่กับความตายของลูก เธอฉีกรูปลูฏออกเป็นสองส่วนเก็บส่วนของลูกที่ตายไว้กับตัว วิตกจริต ขณะที่รงค์ ก้าวข้ามเรื่องราวเหล่านั้นมาแล้ว เขาใช้ชิวตอยู่กับลูกอีกคน และแทบทั้งเรื่อเราไม่เห็นแดงปรากฏร่วมฉากกับลูกเลยจนกระทั่งฉากท้ายเรื่อง

ความตายของแดงส่งผลต่อคนดู แต่ความตายที่ส่งวผลต่อตัวละครจริงๆคือความตายของลูก

แดงบอกว่ากลับมาอยู่กับรงค์เพราะลูก และเรื่องราวรักสามเส้าของ รักษา กับเธอและ รงค์เป็นเพียงเรื่องของสายลม ที่ผ่านพ้นไป

หนังประคองชีวิตขอคนคู่นี้ต่อไปในท้ายที่สุด และสอนเราว่าให้มองเห็นคุณค่าขอสิ่งที่สูญเสียไป

ซึ่งเป็นสิ่งที่พิงอาจจะไม่ได้ทำ!

ย้อนกลับมาผูกพ่วงผู้กำกับกับหนังกันอีกครั้ง

หนังเรื่องนี้เริ่มต้นด้วยชื่อหนังว่า รัก-รงค์-แดง ตามชื่อตัวละคร ซึ่งเรียกพ้องเสียงได้ว่า รักลงแดง ตามชื่อ loveaholic ชื่ออังกฤษของหนัง

และบางทีอาการ รักลงแดง คืออาการของผู้กำกับหนังเรื่องนี้นั่นเอง

หนังทำให้ตัวละครสำคัญตายไปตอนกลางเรื่องแล้วเฉลยใหม่ แล้วเปลี่ยนคนตายไปเรื่อยๆ ในทางเทคนิค การหักมุมครั้งเดียวทรงประสิทธิภาพ มากกว่านั้นคือหายนะ

แต่เพราะนี่คือหนังของพิง ลำพระเพลิง เขาจึงปล่อยให้การหักมุมทื่อมะลื่อทั้งหมดเกิดขึ้นซ้ำไปซ้ำมา

ลำดับเวลาอาจเป็นลูกเล่นน่ารำคาญ สำหรับใครต่อใคร แต่ในทางหนึ่งมันคือการปลอ่นยให้เราตื่นจากการสูญเสีย เหมือนที่ตัวเขาเคยเป็นมาก่อน

หนังจบลงอย่างมีความสุข แน่นอนว่าชีวิตจริงไม่

สำหรับผมฉษกสุดท้ายในหนังจึงเศร้าอย่างยิ่ง เพราะ มันคล้ายกับภาพฝันของตัวผู้กำกับเอง ที่ฝันอยากเห็นภรรยาตัวเอง มีชีวิตสืบต่อไป แม้จะเป็นไปไม่ได้ อย่างน้อยก็มีชีวิตอยู่ในเรื่องเล่าของเขาก็ยังดี

แน่นอนว่าบทความชิ้นนี้กลายเป็นบทความโฆษณาชวนเชื่อให้กับหนัง และพยายามคิดแทนผู้กำกับอย่างยิ่ง

แต่นั่นอาจไม่ใช่อื่นใดนอกจาอาการ รักลงแดง ที่ผมมีต่อวัยเยาว์ของตนเอง วัยเยาว์ที่มีหนังสือ แกงไก่ล้างโลก ของพิง ลำพระเพลิงเป็นส่วนหนึ่งอยู่

พิง ลำพระเพลิง