FILMSICK

หนังเลือกผู้แสดงจากคนทั่วไปที่ไม่ใช่นักแสดง ทั้งในส่วนของจำเลย และผู้ไต่สวน ในฉากไต่สวนนั้นสิ่งที่จำเลยตอบโต้ บริภาษ ด่าทอ เป็นสิ่งที่พวกเขาประสบมาโดยตรงมากกว่าบทที่เขียนขึ้นมา ในขณะที่ฝั่งของเจ้าหน้าที่ ก็คัดมาจากผู้ที่เคยมีประสบการณ์การทำหน้าที่กับรัฐจริงๆ ดังนั้นสิ่งที่เราเห็นใน สารคดีเทียม- เรื่องนี้คือการแกว่งไกวระหว่าง เรื่องเล่า- กับ ความจริง - ที่อาศัยภาพยนตร์เป็นสื่อ Watkins ให้ความสำคัญกับการเป็นภาพยนตร์ ผ่านทางการจัดวางองค์ประกอบภาพ ซึ่งนั่นทำให้คนดูเข้าใจได้ว่า มันไม่ใช่สารคดี แท้ๆ หากเป็น ภาพยนตร์ ซึ่งมุ่งเชิดชู ความจริง- อันอยู่ลึกลงไปกว่าแค่การเป็นสารคดี (ซึ่งถูกทำให้เชื่อว่าถ่ายทอดความจริง) *1

ในฉากการไต่สวน หนังพาเราเข้าไปยังประเด็นความไม่ชอบมาพากล ผ่านทางการให้การของจำเลย ซึ่งล้วนประกอบด้วยคนหนุ่มสาว โดยมากเป็นฮิปปี้ หัวเอียงซ้าย ซึ่งหนังบอกเล่าสถานะผ่านทางคำบรรยายของคนทำสารคดี ในขณะที่ผู้ไต่สวน จะถูกแสดงตำแหน่ง ของความเป็น ปัญญาชน และ อเมริกันชน ขวาจัด อนุรักษ์นิยม ด้วยการขึ้นชื่อ ตำแหน่ง อย่าเต็มยศ เป็นการบอกอย่างเลาๆ ถึงความไม่เท่าเทียมกัน การตกเป็นรองของฝั่งจำเลยอยู่ก่อนหน้าแล้ว

หนังเล่นกับ อนาคตอันใกล้ (โดยผนวก เอาเหตุการณ์ ต่อเนื่องจาก การสังหารหมู่ในมหาวิทยาลัย kent state มาร่วมกับสภาวะหวาดระแวงคอมมิวนิสต์ ใน สมัยของ วุฒิสมาชิก Joseph Mccarthy ) จำเลยถูกตั้งข้อหาไม่รักชาติ เพียงเพราะพวกเขาและเธอประท้วงต่อต้านสงครามเวียตนาม ฝั่งผู้ไต่สวนอ้างว่า สงครามเป็นไปเพื่อยุติความรุนแรงและรักษาความเป็นประชาธิปไตย ในขณะที่จำเลยตอกกลับได้อย่างเจ็บแสบว่า นี่หรือประเทศที่ชิงชังความรุนแรง เพราะที่จริงแล้ว อเมิรกาก็คือประเทศที่เกิดขึ้นจากการใช้ความรุนแรงฉกชิงเอาจากอินเดียนแดงพื้นเมือง และการไต่สวนครั้งนี้คือรูปแบบหนึ่งของการใช้ความรุนแรง โดยไม่อาจปฏิเสธ ในฉากนี้หนังตัดสลับ กับ การอธิบายการทำงานของอาวุธปืนอันทรงประสิทธิภาพ วิธีใช้ และการยิงเพื่อปลิดชีพ ไปจนถึงการตามล่า จำเลยกลุ่มแรก ซึ่งบางคนยังคงยึดมั่นหลักการในการหลีกเลี่ยงความรุนแรง บางคนถอดถอยท้อใจ บางคนหลบหนี และเลือกวิธีตัวเองชิงชัง ตอบโต้กลับด้วยความรุนแรง! - การใช้ความรุนแรง จัดการกับความรุนแรง ที่แท้แล้วไม่ใช่อื่นใดนอกจากการหาข้ออ้างให้ความรุนแรงนั้นชอบธรรม!

ในขณะที่บางคนถูกตั้งคำถามถึงความ-ไร้ศีลธรรม- การไม่เห็นไปตามความคิดของรัฐ การทำตัวเป็นบุปผาชน การไว้ผมยาว กระทั่งการแต่งเพลงเพื่อชีวิต ล้วนเข้าข่าย ไร้ศีลธรรม สตรีนางหนึ่ง (ซึ่งดูเหมือนจะเป็นตัวแทนของสมาคมสตรี ) ถึงกับบริภาษ(อย่างรุนแรง !) ว่าเธอชิงชังคนเหล่านี้ และถ้าเธอมีลูกเธอก็ไม่อยากให้ลูกเธอได้พบกับคนเหล่านี้ ครั้นเมื่อโดนย้อนถามกลับว่า แล้วการจับคนมาทำแบบนี้มันมีศีลธรรมหรือ แล้วถ้าเป็นลูกคุณที่ถูกจับมาบ้างล่ะ เธอก็เอาแต่กรีดร้อง และเริ่มพูดจาหยาบคาย (หนังเน้นให้เห็นว่า การพูดจาหยาบคายเป็นการไร้ศีลธรรม ไม่เคารพผู้อื่น)

อคติแบบชนชั้นกลางขวาจัดดูจะเข้าครอบงำไต่สวนอย่างถ้วนหน้า พวกเขาเชื่อว่าสิ่งที่ตนเองกระทำอยู่นั้นถูกต้อง เขาเชื่อว่าเขากำลัง ทำเพื่อชาติ ในการจัดการกับพวกคนทรยศ ที่เกลียดชังชาติตัวเอง พวกเขาทำเพื่อยุติความรุนแรง (แต่เมื่อถูกสัมภาษณ์ว่า แล้วถ้าเป็นลูกคุณ พวกเขาก็ไม่รีรอที่จะให้มาตรการเด็ดขาดรุนแรงในการตีลูกตัวให้อยู่ในกรอบ) รวมไปถึงเจ้าหน้าที่นักล่า ที่พร้อมจะฆ่าโดยไร้ความปรานี เพราะพวกเขาพากันเชื่อว่า นี่คือการ ฆ่าเพื่อชาติ - คนเหล่านี้สมควรตาย เพราะพวกเขาไม่รักชาติ (จึงต้องส่งคนเหล่านี้ไปเรียนรู้การรักชาติผ่านทางสัญลักษณ์อย่างธงชาติ) ภาวะชาตินิยมเป็นข้ออ้างอันสม่ำเสมอ ในการทำร้ายทำลายใครสักคน ไม่เพียงเฉพาะในหนัง แต่ยังรวมถึงสถานการณ์ทั้งหลัง 11 กันยา ในอเมริกา และสถานการณ์ เดือนกุมภา มีนาคมที่ผ่านมาในบ้านเรา ขึ้นกับว่าใครจะยึดกุม ความเป็นชาติไว้ได้มากกว่ากัน (ผ่านสัญลักษณ์ ที่อาจจะเป็น สถาบัน รัฐธรรมนูญ หรือ ประชาธิปไตย ) การไม่รักชาติ เป็นเรื่องชั่วร้าย ที่ไม่สามารถยอมรับได้ โดยไม่จำเป็นต้องพิจารณาปัจจัยเฉพาะบุคคลร่วมด้วย เราทุกคนควรยินยอมพร้อมใจสละหลักการที่ตัวเองยึดกุมเพื่อชาติ (ซึ่งที่จริงแล้วอาจเป็นเพียงตัวแทนของรัฐซึ่งหมายถึงนักการเมืองผู้กุมอำนาจไม่กี่คน) และกระทั่งเหล่าผู้ รักชาติยิ่งชีพเอ๋ย เคยใคร่ครวญหรือไม่ว่า ชาติ- ใดคือ ชาติ- ในความเข้าใจของเรา

ในหนังเหล่าจำเลย ผู้ไม่รักชาติ- ไม่มีทางจะเปลี่ยนแปลงได้ พวกเขา ถูกประณาม ถูกทำร้าย ถูกปิดกั้น (ฉากหนึ่ง ชายผิวสีสมาชิกของ black panther ผู้หนึ่งถูกมัดปากเพราะเขาพูดไม่หยุด ) และในที่สุด ถูกกำจัดออกจากสังคม โดยปราศจากการทำความเข้าใจ จัดการไต่สวนพอเป็นพิธี แต่ไม่ได้มีความจริงใจกับมันจริงๆ มันเป็นการง่ายที่จะกำจัดผู้ไม่เห็นด้วย มากกว่าจะทำความเข้าใจ

Peter Watkins และทีมงาน (ซึ่งหนึ่งในนั้นมี Michael Moor ผู้กำกับสารคดีจอมแสบ เจ้าของหนัง farenheit 911 ) เพิ่มตัวตนของตัวเองลงในสารคดีด้วย (ซึ่งถือว่าผิดขนบ เพราะผู้ทำสารคดี ควรจะเป็น เพียงผู้สังเกตการณ์) ด้วยการสร้างว่าพวกเขาคือทีมงานสารคดี จากยุโรป (ตัวจริงWatkins ก็เป็นชาวอังกฤษ) ที่มาถ่ายทำสารคดี เพื่อไปออกอากาศในยุโรปยิ่งถ่ายไปพวกเขาก็ยิ่งถลำลึกจนถึงขั้นแสดงตนเป็นปฏิปักษ์กับเจ้าหน้าที่ในชาวงสุดท้าย ซึ่งนั่นราวกับท่าทีที่โลกมีต่อประเทศอเมริกา เฝ้าดู ในทีแรก ก่อนจะลงมือประณาม โดยไม่ได้มีผลอะไรมากไปกว่านั้น เพราะอเมริกายังคงยึดกุมอำนาจจนมองข้ามหัวนานาชาติไปสิ้น

ดังที่ Watkins เคยให้คำอธิบายไว้ว่า ภาพยนตร์ คือส่วนประกอบ ระหว่าง - ความจริง- กับ การแสดงความคิดเห็น- Punishment Park ถ่ายทอด ชุดความจริง ที่สร้างขึ้นจาก ความคิดเห็น แน่นอนว่า เรื่องนี้ไม่ได้เกิดขึ้น แต่ความจริงที่ซ่อนอยู่ในความลวง (ที่ถูกทำให้สมจริง) นั้นได้หักล้างและตั้งคำถามได้อย่างครบถ้วน อันเป็นหน้าที่สำคัญของภาพยนตร์ ในการตั้งคำถามถึงความเป็นจริงผ่านทางความลวงของเรื่องเล่า ทิ้งรอยให้เราค้นหาคำตอบ สำหรับความจริงนอกจอต่อไปในอนาคต

หมายเหตุ

ข้อมูลภาพยนตร์

* 1 http://www.notcoming.com/reviews.php?id=448
http://www.reverseshot.com/autumn04/punishment.html

ข้อมูลเหตุการณ์ใน kent state

http://www.blish.org/gens/g_history/kentstate.html
http://dept.kent.edu/sociology/lewis/LEWIHEN.htm