Aparajito ผู้ไม่แพ้

posted on 27 Sep 2005 09:12 by filmsick in see-it-and-die

หลังจาก ความตายของ ดูการ์ ลูกสาวคนโต ครอบครัวเล็กของอาปู ก็อพยพ ไปจากแผ่นดินบรรพบุรุษ - พวกเขาพากันมาตั้งรกรากที่เมืองใหญ่ริมฝั่งแม่น้ำคงคา ยามเช้าพ่อของอาปู ออกไปริมฝั่งน้ำ อาศัยความสามรถทางการสวดภาวนาเล็กๆน้อยๆหาเงินมาจุนเจือครอบครัว ที่อาศัยกันอย่างกระเบียดกระเสียรในห้องเช่าเล็กแคบร่วมบ้านกับชายร่างอ้วนท่าทางไม่น่าไว้ใจ จะด้วยงานหนักหรือเพราะสุขภาพย่ำแย่ วันหนึ่งพ่อของอาปูก็เสียชีวิตลงหลังจากล้มลงบนบันไดริมฝั่งน้ำ จนนอนซม จับไข้ และหลังจากที่ได้ดื่มน้ำจากแม่น้ำคงคาเพียงอึกหนึ่ง

หลังสูญเสียพ่อให้งานหนัก แม่และอาปู ออกเดินทางกันอีกครั้งคราวนี้ย้ายกลับบ้านเก่าของแม่ หมู่บ้านเล็กๆ ไม่ไกลนักจาทางรถไฟ อาปุถูกคาดหมายจากตา ให้เป็นพระ ขณะที่ สโบรจยา แม่ของเขา ไปเป็นคนรับใช้ในบ้านของเศรษฐี อาปู เข้าโรงเรียนในเมืองเล็กๆนั้น เวลาล่วงเลยจนอาปูโตเป็นหนุ่ม เขาหัวดีจนได้ทุนไปเรียนต่อในกัลกัตตา พรากจากอ้อมอกแม่ไปสู่อ้อมอกเมือง และมิคาด มันจะนำมาสู่อีกความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในชีวิต

นี่คือบทที่สอง ของไตรภาคของอาปู งานภาพยนตร์ไตรภาคระดับตำนาน มหากาพย์เล็กจ้อยของมนุษย์ตัวเล็กๆ ที่ดิ้นรนไปบนชะตากรรมของตนเอง ภายใต้ฝีมือการกำกับของ สัตยาจิต เรย์ ที่ทำหนังเรื่องนี้เป็นเรื่องที่ 2 (เรื่องแรกคือ pather panchali ปฐมบทของไตรภาคชุดนี้) ต่อยอดจากนิยายส่วนที่เหลือของBibhutibhushan Bandyopadhyay ให้กลายมาเป็นหนังตอนต่อที่แสนจะอมตะ

หลังจากให้อาปูเป็นผู้จ้องมอง ในตอนแรก ในตอนที่สอง หนังขับเน้นไปที่เรื่องราวของอาปูมากขึ้น และราวกับโลกของอาปูจะเติบโตขึ้น หนังค่อยๆลดภาพของสิ่งต่างๆรอบๆตัวลง ไม่อ้อยสร้อย อยู่กับภาพดอกบัว ทุ่งหญ้า สายลม อีกแล้ว หากพุ่งทะยานไปในชะตากรรมของอาปู ความทุกข์ยากยามเยาว์วัย การย้ายถิ่นฐานไม่รู้จบ กระทั่งเมื่อเขามาอยู่หมู่บ้านชนบทอันเป็นแผ่นดินแม่ หนังก็ไม่ได้ฉายภาพกว้างของหมู่บ้านมากไปกว่า วัด ที่อาปูไปฝึกหัดเป็นพระ โรงเรียนที่อาปูเรียน บ้านเก่าที่อาปูอยู่กับแม่ และ บ้านที่อยู่ไม่ไกลจากทางรถไฟ

ในpather panchali รถไฟ เป็นบางสิ่งที่ไกลจากโลกของอาปู ตลอดทั้งเรื่อง เขาเห็นรถไฟเพียงครั้งเดียวในตอนที่เขาไปวิ่งเล่นกับดูการ์ หากแต่ใน aparajito รถไฟก้าวล่วงเข้ามามีบทบาทกับอาปูมากขึ้น เมื่อบ้านของเขาอยู่ไม่ไกลจากทางรถไฟ เมื่อแม่ออกมานั่งทำงานอยู่หน้าบ้าน นางมองเห็นรถไฟแล่นผ่าน และเป็นรถไฟนี้เอง นี่พรากอาปูไปจากนาง จากหมู่บ้านเล็กๆ ไปสู่อ้อมแขนของเมืองใหญ่ อาปูได้ทุนไปเรียนต่อในกัลกัตตา และ ความหวังของตาที่จะให้เขาเป็นพระ และทิ้งแม่ไว้ข้างหลัง

หลังจากหนังเรื่องนี้จบลง ผมนึกถึงเพลงนี้

- รถไฟประหาร แม่แหลกราญระหว่างทางไป

โอ้คืนนั้นดาวเดือนหม่น ทุ่งนาก็ก่นร่ำไห้

ป่าไพรร้องระงม

บ้านนาสะเทือนแรงลม จ่อมจมอาลัยแม่-

นี้คือเนื้อเพลง บ้านนาสะเทือน เพลงเก่าแก่ของวงคาราวาน ที่ สุรชัย จันทิมาธร หัวหน้าวงเขียนขึ้นจากชีวิตจริงช่วงหนึ่งหลัง เดือนตุลา 2519 เมื่อเขาต้องหลบภัยเข้าไปอยู่ในป่า และสูญเสียแม่ ซึ่งเข้ามาตามหาเขาในเมือง โดยไม่ทราบข่าวเลยเป็นเวลาหลายปี

หากแต่กับอาปู แม้ว่าแม่จะไม่ได้ถูกประหารโดยรถไฟ แต่เป็นรถไฟนี้เองที่พรากลูกไปจากอกนาง เฉกเช่นเดียวกับชะตากรรมของเด็กไกลบ้านมากหลายในโลกนี้ ในกัลกัตตา ในอินเดีย ในภูเก็ต ในบางกอก ในประเทศไทย เราล้วนต่างมีชะตากรรมไม่แตกต่าง ความเรืองรุ่ง อนาคตสวยงาม ส่องประกายระยิบรอเราคว้าไขว่ และการออกไปย่อมต้องแลกกับการสูญเสียบางสิ่ง ไม่ว่าจะที่ไหนในโลก เมืองไม่ได้เพียงกลืนกินผู้คนที่เข้าไปสู่มัน หากกลืนกินกระทั่งคนที่ไม่ได้ไปยังที่นั่นอีกด้วย ในทางหนึ่งชะตากรรมของอาปู เป็นเพียงเรื่องเล่าสามัญ ไม่อาจเรียกเป็นความผิดของผู้ใด ลูกๆ ต้องเติบโต และโบยบินไปจากพ่อแม่ แสวงหาความก้าวหน้าแห่งตน แสวงหาสิ่งที่ดีกว่าที่คนรุ่นพ่อรุ่นแม่เคยได้รับ ดินแดนใหม่ขานเรียกเพรียกนามแล้ว มีแต่ต้องไปไม่อาจขัดขืน แต่ในอีกทางหนึ่ง ใช่หรือไม่ที่ว่านี่คือ ความเจ็บช้ำซ้ำซ้อนของการเกิดเป็นคนทุกข์ รถไฟ ผ่านเข้ามาในชิว พรากเราออกทั้งเป็น ล่อลวงด้วยความงามของชีวิตที่อาจไม่มีอยู่จริง และกินเราทั้งเป็น การสูญเสียซ้ำซาก เกิดขึ้นกลางสมรภูมิชีวิต ที่เราไม่รุ้ว่าเรากำลังสู้รบ และมีเพียงไม่กี่คนเท่านั้นที่มีชีวิตรอด

หนังนำเสนอฉากเรื่องราวของแม่ได้อย่างเงียบเชียบหากสะเทือนถึงวิญญาณ หิ่งห้อยดับแสงลง รถไฟสายเปลี่ยวพาผู้พเนจรกลับมายังบ้านที่ว่างเปล่า และเป็นอีกครั้งที่อาปู ไปจากแผ่นดินมาตุภูมิ ราวกับชีวิตคือการเร่ร่อนอันไม่สุดสิ้น

สัตยาจิต เรย์ เจาะเข้าไปในใจผู้คนโดยไม่ต้องเร้าอารมณ์ ชะตาของอาปูเป็นชะตาสามัญ เรื่องเล่าของเขาไม่ได้พิสดาร กว่าชีวิตคนทุกข์ที่เรายังคงพบเห็นได้กระทั่งในปัจจุบัน หากแต่แทนที่มันจะเป็นเพียงเรื่องเรียกน้ำตาสามัญที่เราลื่นไหลไปในช่วงเวลาสองชั่วโมง แล้วลืมเลือนลงสิ้นเมื่อแสงไฟกระจ่างหลังหนังจบ เรย์ กลับทำให้อาปูมีเลือดเนื้อ วิญญาณ เป็นมนุษย์ที่ไม่ได้มีชีวิตเพียงชั่วระยะเวลาหลังหนังหนึ่งเรื่อง แต่มีขึ้นและจะคงอยู่ต่อไป แม้หลังหนังจบลง

จนถึงป่านนี้เรายังคงสงสัยว่ารถไฟชีวิตจะพาอาปูไปยังที่ใด

หนังยังมีตอนต่อ อันเป็นบทจบ ของไตรภาคอมตะเรื่องนี้คือ apur sansar ชีวิตของอาปูยังคงต้องพบเจอเรื่องอีกมากมาย ไม่ต่างจากเรา ผู้อาจกำลังใช้ชีวิตในภาคต่อส่วนตน ซึ่งอาจเป็นภาค ที่ 3 ภาคที่ 27 หรือภาคแรก อันไม่รู้จบ ขึ้นกับว่าเราจัดวางชีวิตไว้อย่างไร

ข้อมูลหนังดูได้ที่นี่ครับ

http://www.imdb.com/title/tt0048956/

edit @ 2005/09/27 09:14:29

5 Comments