FILMSICK

หนังเยอรมันเรื่องนี้
เล่าเรื่องที่สร้างจากเรื่องจริงในการทดลอง stanford prison experiment ในปี 71
ที่ให้อาสาสมัคร20คนที่ไม่ได้รู้จักกันเป็นการส่วนตัวแบ่งออกเป็นสองกลุ่มโดยวิธีสุ่ม
8 คนที่ถูกสุ่มจะได้เป็นผู้คุมได้ชุดฟอร์ม อุปกรณ์ครบมือ
อีก12คนที่เหลือเป็นนักโทษ
ซึ่งไม่มีสิทธิในฐานะความเป็นมนุษย์ใดๆทั้งสิ้น
โดยห้ามใช้ความรุนแรงใดๆทั้งสิ้น หากใช้ความรุนแรงจะถูกตัดออกจากการทดลองทันที
ใครพอใจจะออกตอนไหนก็ได้ แต่จะไม่ได้เงิน
การทดลองมีเวลายาวนาน 2 อาทิตย์
แต่กลับสิ้นสุดลงในวันที่ 5 โดย มีผู้เข้าร่วมตายสองคน และการทดลองล้มเหลวโดยสิ้นเชิง

หนังตั้งคำถามถึง-ความเป็นมนุษย์-
สิทธิขั้นพื้นฐานที่แสดงความเป็นมนุษย์คืออะไร
และหากเราทำลายสิทธิเหล่านั้นลง
เราจะลดทอนความเป็นมนุษย์ได้หรือไม่
หรือหากมนุษย์ได้รับ-อำนาจ- ในการลดทอนความเป็นมนุษย์ของผู้อื่น
เขาจะลดทอนความเป็นมนุษย์ลงไปด้วยหรือไม่
สิทธิขั้นพื้นฐานที่ว่า
ประกอบด้วย
การให้ใช้หมายเลขแทนชื่อ
การให้ใส่เสื้อโค๊ตชิ้นเดียวโดยไม่มีชั้นใน
และนอนในห้องขัง
กินอาหารให้หมด
และปฏิบัติตามคำสั่งของผู้คุม
ในฐานะมนุษย์ถ้าทุกคนร่วมมือกันปฏิบัติตามกฏ เวลาสองอาทิตย์คงผ่านไปอย่างรวดเร็ว
แต่สิทธิพื้นฐานของมนุษย์ คือ เสรีภาพ
การถูกจำกัดเสรีภาพ แม้จะรู้ว่าเป็นเพียงแค่การทดลองก็สร้างความอึดอัดขัดข้องให้แก่มนุษย์
พวกเขาจึงพยายามต่อต้าน ฝ่าฝืน เริ่มตั้งแต่เรื่องเล็กๆอย่างการพูดคุย การกินนม
ผู้คุมที่จริงเป็นมนุษย์เท่าเทียมกับนักโทษ แต่การถูกท้าทาย ถูกลดอำน่าจ(ที่ไม่มีอยู่จริงเพราะเป็นแค่การทดลอง)
กัลับเลือกตอบโต้
และผลของการตอบโต้ค่อยๆสร้างความกดดันให้ทั้งฝั่งนักโทษ และฝั้งผู้คุม
ซึ่งจริงๆแล้วเป็นอาสาสมัครทั้งสิ้น
มองจากจุดนี้
ดูเหมือนหนังจะเสียดเย้ยโลกของเราได้อย่างน่าสนใจ
เพราะเอาเข้าจริงๆ บทบาทที่เราเล่นกันอยู่ทุกวัน
ในฐานะ ข้าราชการ นักศึกษา ประชาชน ตำรวจ ทหาร ชนชั้นกลาง พ่อค้า ผู้เสียภาษี หรือ ผู้ก่อการร้าย ล้วนแล้วแต่เป็นสิ่งสมมติขึ้นทั้งสิ้น
มันคล้ายกับว่าพอเราได้รับบทบาทมา เราก็เล่นไปตามนั้น และเริ่มเชื่อว่าบทบาทนั้นแท้จริงและเชื่อว่าบทบาทของผู้อื่นก็เป็นของจริง
เชื่อจนพร้อมจพทำทุกอย่างเพื่อรักาษอำนาจในการแสดงบทบาทนั้น

คนที่ตอนแรกดูเซื่องๆอย่าง เบรัส (ในการปฏิบัติการครั้งแรกเขายังมือสั่นด้วยซ้ำ)ค่อยๆหลงไหลในอำนาจแห่งการควบคุมนั้นจสูญเสียการควบคุมตนเอง
ในขณะที่นักโทษอย่าง 82 53 หรือ 69 ก็ยอมจำนนอยู่ภายใต้กรอบของการเป็นนักโทษ
จนเครียด สติแตก หรือเสียชีวิต
ในขณะที่ ทาเร็ก พระเอกของเราผู้เชื่อมั่นในสิทธิขั้นพื้นฐานของมนุษย์คือ อิสรภาพ(เขามีsexกับหญิงสาวแปลกหน้าก่อนเข้ารับการทดลองหนึ่งวัน เฝ้าฝันถึงเธอและทะเลตลอดเวลาการทำการทดลอง)
บางทีอาจเชื่อมั่นจนเหมือนยึกติดในบทบาทแห่งเสรีภาพ และหวาดกลัวการสิ้นเสรีภาพอย่างมาก(อาการหวาดกลัวที่แคบของทาเร็ก)ก็นับเป็นการรับและเล่นบทบาทประการหนึ่ง
หนังค่อยๆบีบประสาทคนดูด้วยสถานการณ์สงครามประสาทระหว่างผู้คุมกับนักโทษ
ก่อนที่จะค่อยลดสถานภาพความเป็นมนุษย์ลงไปเรื่อยๆ
น่าเสียดายที่ในตอนท้ายหนังหาทางออกค่อนข้างง่ายไปนิด
โดยเฉพาะตั้งแต่ตอนออกจาก กล่องดำที่ดูยังไงก็ออกจะยบังเอิญเกินไป
หรือการดึงโดร่าเข้ามาเกี่ยวข้องกับสถานการณ์
และการขยับขึ้นไปเป็นหนังเขย่าขวัญเต็มสูตรท้ายเรื่อง
ทำให้ผลลัพทธ์ออกมาสนุกมากแต่ลดระดับการไถ่ถามถึงสถานภาพมนุษย์ลงไปมากทีเดียว