FILMSICK

ริวเป็นคนหนุ่มที่ทั้งหูหนวกและเป็นใบ้
เขาเคยเป็นนักเรียนศิลปะมาก่อนโดยมีพี่สาวที่ทำงานหนักเพื่อส่งเยเขา
จนกระทั่งพี่สาวล้มป่วยด้วยโรคไต
เขาจึงออกมาเป็นคนงานในโรงงานเหล็ก
คนที่ไม่พักกลางวัน ไม่พูดคุยกับใคร
และทำทุกวิถีทางเพื่อช่วยพี่สาว
แม้กระทั่งการไปขายไต หาเงินมาเปลี่ยนไตให้พี่สาว
แต่เขากลับถูกโกง ถูกทิ้งให้เปลือยเปล่าอยู่ริมถนน
เขาและแฟนสาวนักประท้วงจึงวางแผนลักพาตัวลูกสาวเจ้าของบริษัทอิเลคทรอนิคส์ผู้ร่ำรวย
การลักพาตัวที่นำพาให้สถานการณืเลวร้ายลงเรื่อยๆสู่จุดที่ไม่อาจหวนกลับ
จุดที่ความคลั่งแค้นทำลายทุกสิ่งทุกอย่าง
...............................................
และนี่คือปฐมบทแห่งหนังชุดไตรภาคความแค้น ของผู้กำกับชาวเกาหลี ปารค์ ชาน วุก
ซึ่งล่าสุดส่ง oldboy อันเป็นตอนที่2 ของหนังชุดนี้ไปคว้า grand prixที่คานส์ปีล่าสุดนี้
(ผมเขียนถึง oldboy ไว้ที่นี่.............................ครับ)
หนังว่าด้วยเรื่องของวิธีการที่ความแค้นทำลายผู้คนลงราบคาบได้อย่างไร
โดยไม่ให้เรายืนอยู่ข้างใดทั้งสิ้น
แม้ครึ่งแรกหนังจะเล่าผ่านมุมของริว ที่ต้องดิ้นรนอย่างแร้นแค้น
(ฉากจดหมายในตอนแรกของเรื่องแทบจะเรียกน้ำตาจากคนดูใจอ่อนได้ไม่ยากนัก)
และค่อยๆสูญเสียสิ่งที่เขารักไปโดยที่แม้จะแลกชีวิตกันก็ไม่อาจเอากลับมาได้
แต่พอหนังผ่านไปถึงครึ่งเรื่อง
หนังก็หันกลับมามองผ่านมุมของ ประธานปารค์ สามัญชนธรรมดาที่ไม่ได้เกี่ยวข้องกับเรื่องใดๆ
แต่ต้องสูญเสียลูกสาวไปจากความผิดพลาดของแผนการ
ความแค้นของปาร์ค มีน้ำหนักมากพอจนเราไม่อาจเข้าข้างริวได้
และเมื่อเป็นเช่นนั้น เราจึงดูหนังอย่างไม่สามารถพึ่งพาหรือดป็นส่วนหนึ่งขอตัวละครตัวใดได้
ทำได้เพียงทุกข์ทรมานกับสถานการณ์ที่เกิดขึ้น คาดหวังให้แสงสว่างสาดส่องเพียงนิดและตัวละครต่างพบทางออกที่ดี
แต่คนเราเมื่อตกลงในบ่วงความแค้นเสียแล้ว
ก็มีแต่จะจมดิ่งลงสู่เบื้องล่างเท่านั้น
เพราะความแค้นนำซึ่งการแก้แค้นไม่ใช่การให้อภัย
การแก้แค้นคือการสร้างวงจรความแค้นรอบใหม่
วนเวียนไม่รู้จบสิ้นจนกว่าทุกคนจะตกตายไปหมดสิ้น
....................................................

แต่ที่น่าสนใจเอามากๆคือ-นัยยะซ่อนเร้นทางการเมือง-ในหนัง
หหนังให้ตัวละครอย่างริว และพี่สาวเป็นตัวแทนของคนชั้นล่าง
ที่ถูกสังคมบีบคั้นครั้งแล้วครั้งเล่า
ทั้งจากการกำหนดให้ ริวเป็นคนงานโรงงานถลุงเหล็ก
พี่สาวก็ทำงานโรงงาน เจ็บป่วยแต่ไม่สามารถรักษาได้
(ฉากหนึ่งในหนังหมอพูดกับริวโดยที่ไราไม่ได้ยินเพราะริวหูหนวก แลปความได้ว่าถ้าไม่มีเงินก็เอาพี่สาวกลับไปตายที่บ้านเถิด)
ซึ่งนี่ไม่ต่างจากผู้คนชนชั้นรากหญ้าของประเทศไหนๆในโลกที่ไม่สามารถลืมตาอ้าปากไดๆไก้แม้วะจะทุ่มกายถวายชีวิต
ทำได้เพียงตกอยู่ในวงจรอุบาทว์ โง่-จน-เจ็บ
ริวทำทุกอย่างเพื่อพี่สาว
ลงทุนติดต่อกับคนนอกระบบเพื่อขายไตแลกเงิน
ไม่ต่างจากการกู้เงินนอกระบบดอกเบี้ยมหาโหดที่กำลังเป็นข่าวครึกโครมในบ้านเรา(แต่เชื่อได้ว่าที่ไหนในโลกก็เป็นเช่นนี้)
ถูกหลอกลวง ถูกคดโกงครั้งแล้วครั้งเล่า
จนศรัทธาในเพื่อนมนุษย์ค่อยๆล่มสลายลงไป
ในขณะที่ประธานปาร์ค เป็นตัวแทนของชนชั้นกลาง
มีงานที่ดี มีครอบครัว มีลูก ไม่เคยทำผิดคิดร้ายใคร
-ทั้งๆที่ใช้ชีวิตอย่างถูกต้อง- ประธานปาร์คกล่าวเช่นนั้นหลังจากเห็นศพลูกสาว
แต่ใช่หรือไม่ว่าในขณะเดียวกัน
ชนชั้นกลางก็ไม่เคยได้ให้ความสนใจในสิ่งใดที่ไกลจากตัวเองเลย
ฉากหนึ่งในหนัง พนักงานที่โดนไล่ออก นอนขวางทางรถของประธานปาร์ค ก่อนจะคว้านท้องตัวเองต่อหน้าต่อตา
จริงอยู่ที่คนที่ทำงานไม่ได้ตามที่ต้องการสมควรโดนไล่ออก
แต่มันก็เป็นความจริงที่ว่าเขามีลูกสามคนต้องเลี้ยงดู
ประธานปาร์คบอกว่ามันคนละเรื่องกัน
ซึ่งมันก็ถูก
แต่ในอีกทาง ใช่หรือไม่ว่านี่คือการ ไม่สนใจสิ่งใดทั้งสิ้นเว้นแต่สิ่งที่เกี่ยวข้องกับฉัน
อันเป็นความป่วยไข้สามัญของชนชั้นกลางในปัจจุบันไปเสียแล้ว
เรื่องเศร้าของริวกับพี่สาว ไม่เกี่ยวขอ้งกับประธานปาร์ค
กระบวนการค้าอวัยวะมนุษย์ก็ไม่เกี่ยวข้องกับประธานปาร์ค
เหมือนที่ความยากแค้นของผู้คนในชนบทไม่เกี่ยวข้องเรา
เหมือนกับที่การล่มสลายของร้านชำไม่เกี่ยวข้องกับเรา
นั่นจนกระทั่งลูกสาวเขาถูกลักพาตัวไป
เขาจึงเข้าใจว่ามันเกี่ยวเนื่องเชื่อมโยงกัน
สิ่งที่ประธานปาร์คทำ
ปฏิเสธไม่ได้ว่าพอ่คนไหนก็คงทำ (หรืออย่างน้อยก็คิดจะทำ)
แต่การล้างแค้นจองเวรไม่สิ้นสุดกับริวก็แทบไม่ได้ส่งผลเปลี่ยนแปลงสิ่งใด
ในขณะที่การล้างแค้นของริวก็ไม่ต่างกัน
แม้เขาจะฆ่าตัดไตพวกมันมาชดใช้
ก็ไม่อาจเรียกสิ่งใดกลับคืน
ริว(ชนชั้นล่าง)ล้างแค้นสังคม
ปาร์ค(ชนชั้นกลาง)ล้างแค้นริว(ชนชั้นล่าง)
ในขณะที่มีตัวละครอีกตัวคือแฟนสาวของริว
ผู้หญิงที่แนะนำให้ริวลักพาตัวลูกสาวประธานปาร์ค
คนที่เป็นสมาชิกองค์กรลับต่อต้านกลุ่มทุนและเสรีนนิยม
(ซึ่งสมาชิกทั้งหมดอยู่ในเกาหลีเหนือ และเคยมีครั้งหนึ่งด้วยซ้ำที่เธอจะพายเรือข้ามไปเกาหลีเหนือเพียงลำพัง)
เธอคาดหวังสังคมที่ดีขึ้น ที่เท่าเทียม(อันเป็นหัวใจเบื้องต้นของคอมมิวนิสต์ ก่อนที่มันจะบิดเบี้ยวผิดรูปไป)
ในลักษณะหนึ่งเธอดูคล้ายNGO อยู่ไม่น้อย
เธอเป็นคนที่ยืนอยู่กลางเรื่องราวทั้งหมด
แค่ก็เช่นเดียวกับคนอื่นๆเธอก็ทำอะไรไม่ได้ และหลุดไปอยู่ในวงจรความแค้นกับเขาด้วย
และในตอนจบของหนัง
สหายของหญิงสาวกลับมาชำระแค้นประธานปาร์ค
คล้ายกับวงจรแค้นหมุนต่อเนื่องไป
แต่อีกนัยยะหนึ่ง
มันดูคล้ายกับว่าหากโลกยังคงขับเคลื่อนด้วยวงจรแห่งความแค้น ความเห็นแก่ตัว
ท้ายที่สุดก็จะมีผู้คนมากมายลุกขึ้นมาต่อสู้ และชนชั้นกลางผู้อ้างเต็มปากว่าตัวเองใช้ชีวิตอย่างถูกต้อง
ผู้ที่เพิกเฉยต่อทุกข์ยากของเพื่อนมนุษย์นั่นแหละที่จะต้องชดใช้
...........................................
มีตัวละครอีกตัวที่น่าสนใจ
คือคนบ้าที่ริมน้ำ
ชายง่อยที่พยายามยื้อแย่งสร้อยคอพลาสติกจากเด็กสาว
เขาเป็นเสมือนตัวแทนของคนเช่นเรา
เฝ้าดูอย่างง่อยเปลี้ยเสียขา
เราอาจไม่ชอบเรื่องโหดร้าย
เหมือนที่เราไม่เข้าใจว่าริวทำอะไรกที่ริมน้ำและพยายามจะต่อต้าน
แต่เราก็เพิกเฉยต่ออุบัติเหตุของเด็กหญิง
เพราะเราไม่เคยเข้าใจอะไรเลย
ไม่ได้แค่โง่ แต่บ้าบอ เหมือนที่ตำรวจคนหนึ่งบอกไว้ในหนัง
รอเวลายึดครองเศษซากทรัพย์สินที่หลงเหลือหลังการเข่นฆ่า
(ก่อนจะถูกประธานปาร์คชิงไปอีกทีอย่างน่าขันและมีนัยยะ)
...................................................
ตัวหนังเล่าเรื่องด้วยเทคนิคที่ทิ้งช่องว่างของเหตุการณ์หใคนดูปะติดปะต่ออยู่ตลอดเวลา
เราเห็นเหตุการณ์ขาดห้วงบ้างไม่มีตอนต้น บ้างไม่มีตอนจบ บ้างขาดหายส่วนสำคัญ
ยิ่งเราจินตนาการมากเท่าไหร่เราก็ยิ่งเพริดไปไกล
เสริมด้วยการถ่ายทำแบบนิ่ง ไม่ขยับกล้องหวือหวา
กดดันให้เราอึดอัดอยู่กับสถานการณ์นั้น
ผูกพ่วงกับฉากขายความโหดที่ใส่เข้ามาอย่างมีจังหวะจะโคน
เช่นฉาก มีดปักคอแล้วดึงออกพร้อมเลือดพุ่งเป็นน้ำพุ
หรือฉษกช๊อตไฟฟ้าสุดสยอง
และฉากที่ทั้งสวยมากโหดมากอย่างฉากการล้างแค้นกลางแม่น้ำที่เห็นเลือดนองเป็นทางสีแดงตัดกับพื้นสีเข้มของแม่น้ำ
เสริมความประสปการณ์ทรมานในการชมภาพยนตร์เป็นอย่างดี

นี่ไม่ใช่หนังที่เหมาะกับทุกคน(อีกแล้ว)
และถ้าคุณไม่เคยรับชมoldboy มาก่อนหนังเรื่องนี้
หนังเรื่องนี้จะทำให้คุณอึ้งตะลึง
ทั้งจากความแรงของเรื่องและภาพ
และถ้าคุณชมoldboyมาแล้วและชอบมัน
คุณจะพบว่า
หนังแรงและชวนตะลึงไม่แพ้กัย
หนำซ้ำ oldboyออกจะตลาดและเข้าถึงมวลชนได้มากกว่าด้วยซ้
ในขณะที่หนังเรื่องนี้อาศัยเสน่ห์ของการตัดต่อและความนิ่งได้ถึงกว่า
ยังผลให้ประเด็นของหนังแรงและกระทบกระเทือนคนดูกว่า
ผมเชื่อว่าหลายคน(รวมทั้งผม)คงดูจบด้วยความคลื่นเกxxxยนในชะตากรรมของมนุษย์ในหนัง
แต่ถ้าคุณสุดทนกับความโหดของoldboy
อย่าหาหนังเรื่องนี้มาดูเลยครับ
และหลังจากเรื่องนี้ถ้าคิดว่าอยากโหดกว่านี้ ลองไปเอาfunnygames ของmichaek haneke มาดูสิครับ
ว่าแต่ ผมเตือนคุณแล้วนะ