FILMSICK

เวลาคือสายน้ำ
คือการหลั่งไหลของทุกสรรพสิ่ง
สิ่งหนึ่ง ชึ่งไหลเข้ามาแล้วไหลผ่านไป
ผ่านไปอย่างรวดเร็วเพื่อให้อีกสิ่งหนึ่งไหลเข้ามา
แทนที่สิ่งที่เคยมีอยู่
ผันเปลี่ยนหมุนเวียนตลอดไป

จากก meditation
โดยmarcus aurelius
................................................
นี่คือข้อความเปิดเรื่องของหนัง10 minutes older: the trumpet อันเป็นเป็นหนังสั้นเจ็ดเรื่อง(และมีอีกชุดในชื่อ 10 minutes older : the cello ) จากผู้กำกับชั้นครูเจ็ดคน ที่สร้างหนังอันเกี่ยวเนื่องกับ รูปทรงสัณฐานของเวลาสิบนาที อันมีนัยยะแห่งความหมายแตกต่างกันไป

aki kaurismaki(driftingcloud ,the man eithout a past) ในตอน dogs have no hell ใช้ดาราชุดเดิมจาก the man without a past (แน่นอน kati outinen สาวหน้าป่วยยังคงตามมารับบทเป็นนางเอกเช่นเคย) พาเราไปพบกับช่วงเวล า- 10นาทีเปลี่ยนแผ่นดิน - อันเป็นเรื่องของชายหนุ่มคนหนึ่งที่ใช้เวลาสิบนาทีหลังออกจากคุกและก่อนรถไฟออก ไปลาออกจากงาน แล้วไปตามหาหญิงสาวที่เขารัก แต่งงานกับเธอและพาเธอไปไซบีเรีย หนังยังคงอุดมด้วยความเป็น คอริสมากิ เต็มที่ ภาพฉากแบบที่มีสีจัดๆ การแสดงที่แสดงแต่น้อย รวมไปถึงมีเพลงประกอบสุดไพเราะหนึ่งเพลงอีกต่างหาก(สมเป็นคอริสมากิจริงๆ) หนังเล่าเรื่องทุกอย่างอย่างง่ายดาย โดยมีประเด็นอยู่ที่ว่าภายในเวลาสิบนาที ใช่หรือไม่ว่าเราสามารถข้ามจากมาตุภูมิไปสู่ดินแดนแปลกหน้า ค้นพบห้วงเวลาที่เล็กจ้อยแต่เป็นการเปลี่ยนผ่านอันยิ่งใหญ่

ในตอนสอง victor erice(the spirit of beehive) พาเราไปพบกับ lifeline หนังขาวดำถ่ายภาพงามงดเล่าเรื่อง-รูปทรงของยามศึก- ผ่านทางกิจกรรมไร้ความหมายของประดาผู้คนต่างๆในบ่ายอากาศร้อนวันหนึ่งในยุคสงครามโลกครั้งที่สอง กิจกรรมที่ไม่เกี่ยวข้องอะไรกับสงครามสักนิด อย่างช่นการวาดนาฬิกาลงบนแขนของเด็กชาย การถักเชือกของชายหนุ่ม การนอนกลางวันของหญิงสาว
หรือน้ำที่ซึมลงบนหนังสือพิมพ์ โดยมีจุดเชื่อมโยงอยู่ที่เด็กทารกคนหนึ่งกับเลือดที่ค่อยๆเปื้อนผ้าห่มของเด็กน้อย หนังหลอกล่อคนดูก่อนจะเฉลยถึงสิ่งที่ตรงกันข้ามกับที่เราคิด ภาพนาฬิกาวาดเองบนข้อมือเด็กชายที่ได้เสียงติ๊กๆมาจากการขุดดินของชาวนา ภาพน้ำที่ซึมจากแก้วลงทาบทับหนังสือพิมพ์ที่ลงรูปทหารนาซีฉบับวันที่ 28/6/1940 และการถือกำเนิดของเด็กน้อย คล้ายจะเสียดเย้ยช่วงเวลาบ้าคลั่งของสงคราม การถือกำเนิดจากความตายและบทเพลงกล่อมในตอนท้ายเรื่องคล้ายจะบอกว่าในเวลาเหล่านั้น สงครามไม่ใช่สิ่งใดเลยนอกจากน้ำที่ซึมลงบนจิตวิญญาณผู้คนจนเปียกชุ่ม เป็นเวลากลวงเปล่าไร้สาระที่ต้องเสียแรงจากคนชั้นแรงงานมากมาย แต่เมื่อเวลาผ่านพ้นเราทุกคนก็ได้ถือกำเนิดใหม่

ตอนที่สามรับผิดชอบโดยผู้กำกับดีเดือดอย่างwerner herzog (nosferatu ,fitzcarraldo ) ภายใต้ชื่อตอน โตขึ้นหมื่นปี(ten thousand years older) โดยเล่าผ่านสารคดีการค้นพบมนุษย์โบราณในป่าอเมซอน การปะทะกันของวัฒนธรรมใหม่จากในเมืองและวัฒนธรรมดั้งเดิม ส่งผลให้ เพียงแค่ หม้อ กะทะ ก็ทำให้ผู้คนในโลกเดิม เติบโตขึ้นนับหมื่นปีในเพียงชั่วนาที และการเติบโตอันรวดเร็วนั้นส่งผลมหาศาลต่อชีวิต ผู้คนเหล่านั้นอย่างไม่อาจหวนคืน เมื่อในอีก ยี่สิบปีต่อมา อารยธรรมของเผ่ากร่อนสลายลงสวนทางกับอารยธรรมจากในเมือง เด็กๆล้มตายจากโรคที่เขาไม่เคยมีภูมิคุ้มกันเพราะการอยู่ในป่าไม่มีโรคเช่นนั้น หนังตามถ่ายภาพชีวิตของทารี หัวเหน้าเผ่าที่ดูอ่อนล้าร่วงโรยไปในเวลลายี่สิบปี(แต่ยาวนานนับกัปกัลป์) มองดูการล่มสลายของหมู่บ้าน ค่าใช้จ่ายสำหรับการแก่ขึ้นหมื่นปี herzog ใช้การตัดต่อ voice over และรูปแบบสารคดีดูดดึงโมงยามหมื่นปีมาย่อลงในเวลาสิบนาทีใด้อย่างยอดเยี่ยม และถือเป็นตอนที่โดยส่วนตัวแล้ว กระแทกใจผมสุดๆ

ตอนต่อมาคือ Int trailer nightของผู้กำกับjim jarmusch( stranger than paradise ,coffe and cigarrette) อันเป็นหนังขาวดำที่ว่าด้วยห้วงเวลา-พัก- สิบนาทีของนักแสดงสาว(ที่รับบทโดย โคลอี้ เซวิกนี่ อดีตสาวเลสเบี้ยนผู้น่าสงสารจาก boys don't cry) เวลาสิบนาทีในหนังตอนนี้ถูกใช้ไปเป็นเวลาพักที่เต็มไปด้วย บทสนทนาทางโทรศัพท์ ผู้คนมากมายที่เดินเข้าเดินออกในรถเทรเลอร์ของเธอ คลอไปกับเสียงเพลงโปรดที่ดูเหมือนจะถูกเปิดเพื่อผ่อนคลายแต่ไม่ได้มีใครสนใจฟัง ห้วงเวลาพักที่ผู้คนควรได้อยู่กับตัวเอง กลับแทบเป็นห้วงเวลาที่เต็มไปด้วยกิจกรรมเล็กน้อยไร้ความหมาย แต่รบกวน และกลืนกิน-เวลา-เราไปจนหมดสิ้น

ในตอนนที่ห้าเป็นฝีมือของลุง wim wenders(wings of desire , the million dollar hotel , paris,texas) ในชื่อตอน 12 miles to trona เล่าเรื่อง สิบนาทีชี้เป็นชี้ตาย ของชายหนุ่มคนหนึ่ง ที่เกิดเจ็บหน้าอกกระทันหันขณะขับรถอยู่กลางทะเลทรายแห้งแล้ง ช่วงเวลาสิบนาทีที่เต็มไปด้วยภาพแปลกตารูปทรงสีสันหลอนหลอก การสั่นไหวไม่หยุดยั้งของกล้อง บีบคั้นให้เราเข้าใจว่า
แท้ที่จริงแล้ว ห้วงเวลาสำคัญๆของชีวิต อย่างเช่นเวลาที่เราเกิด เวลาที่เราเจ็บปวด หรือแม้แต่เวลาที่เราจะต้องตาย ล้วนเป็นเพียงห้วงเวลาสั้นๆ ความทุกข์ทรมานยาวนานที่เหลือที่จริงแล้วล้วนเป็นเพียงแค่ เถ้าถ่านของสิบนาทีเท่านั้นเอง


ตอนที่หก ชื่อ we wuz robbedโดยฝีมือ spike lee (do the right thing ,malcom X) เล่าเรื่องช่วงเวลาสิบนาทีที่บุช ปล้นชัยชนะไปจากอัล กอร์ในการเลือกตั้งประธานาธิบดี โดยมุ่งประเด็นไปที่ผลการเลือกตั้งใน florida เป็นหลัก โดยหนังเล่าผ่านรูปแบบของสารคดี บทสัมภาษณ์ผู้เกี่ยวข้องที่นำมาตัดต่อร้อยรัดจนกระตุกอารมณ์แบบเต็มที่ ห้วงเวลาเล็กๆแต่ส่งผลต่อผู้คนทั้งประเทศถูกถ่ายทอดอย่างตื่นเต้นเมามันภายใต้ฝีมือการตัดต่อ ยังผลให้-สิบนาที-ที่ผานเลย กลายเป็นสิบนาทีที่อเมริกันชนต้องจดจำไปนานแสนาน

และในตอนสุดท้าย หลังจากผ่านรูปทรงเวลาในรูปแบบต่างๆ เฉิน ไค่ เก๋อ (farewell to my concubine , together) ปิดท้ายหนังชุดนี้ด้วยการ -เคลื่อนย้ายเวลา-ในตอน 100 flowers hidden deep ที่ว่าด้วยเรื่องของชายเพี้ยนๆคนหนึ่งที่พยามยามจ้างเด็กขนของไปย้ายบ้านของเขาในคฤหาสน์ริมถนนร้อยบุปผา ที่ซึ่งตอนนี้กลายเป็นลานดินว่างเปล่าไปเสียเนิ่นนานแล้ว เพราะเงินหรืออะไรก็แล้วแต่ การย้ายข้าวของแบบหลอกๆก็ดำเนินไป จนกระทั่งความจริงเปิดเผย ชายคนนั้นได้-เคลื่อนย้าย- วันเวลาที่ติดอยู่ที่นั่น (แม้ข้าวของทรัพย์สมบัติจะไม่มีอยู่แล้ว) ไปไปสู่ที่ใหม่ เป็นการ-ย้ายบ้านทางวิญญาณ-ของผู้คน และเป็นรูปทรงของเวลาที่ถูกเคลื่อนย้าย ล้าหลังการเคลื่อนย้ายวัตถุไปเนิ่นนาน
........................................
และแล้วเราก็พบว่า
เวลานั้นมีรูปทรงของมันเองอยู่
เวลาสิบนาที
ฟังดูช่างน้อยนิดเกินกว่าจะทำอะไรต่อมิอะไรได้
เวลาสิบนาที
ห้วงเวลาสั้นๆกลางห้วงเวลายืดยาวของการมีชีวิต
เวลาสิบนาที
มีหลายคนถือกำเนิด หลายคนล้มตาย
เวลาสิบนาที
มีคนแก่ขึ้นหมื่นปี มีคนเคลื่อนย้ายอดีต
และสำหรับเรา
เวลาสิบนาที
เป็นไปได้หรือไม่ที่เราจะเติบโตขึ้น
เวลาสิบนาที
เป็นไปได้หรือไม่ที่เราแก่ตัวลง
เวลาสิบนาที
เป็นไปได้ใช่ไหมที่มันจะสอนบางสิ่ง ภายใต้รูปทรงอันไร้ขีดจำกัด
บางสิ่งที่เหมือนจะบอกเราว่า
เวลาสิบนาที
บางครั้งมีค่ากว่าพันปีที่หลงเหลือจากนั้น