FILMSICK

ชายไร้ชื่อคนหนึ่ง เดินทางมายังเมืองเมืองหนึ่ง ด้วยรถไฟขบวนหนึ่ง เขามีจุดประสงค์อย่างหนึ่งในการมาที่นี่ แต่พอมาถึงเขาก็โดนทำร้าย ถูกตีราวกับจะหวังให้ตาย แย่งกระเป๋าเงินและของมีค่าไป
มารู้ตัวอีกครั้ง สิ่งหนึ่งๆที่ผ่านมาก่อนหน้าล้วนถูกลบลืมจนหมดสิ้น
.........................................
มีหนังมากมายที่เล่าเรื่องของคนที่สูญเสียความทรงจำ ฟื้นตื่นในสถานที่แปลกตาโดยมีหญิงสาวคนหนึ่งคอยดูแล รื้อฟื้นหาอดีตเชื่องช้าไปพร้อมๆกับอาการปวดหัว(ในช่วงแรก) โดยมากหากเป็นตัวละครฝ่ายชายมักถูกตามล่าด้วยกลุ่มคนลึกลับ (ลองนึกถึงbourne identity) หากเป็นตัวละครฝ่ายหญิงมักมีคนรักเก่าออกเฝ้าตามหาจากที่ไหนสักแห่ง (ลองนึกถึงบรรดาหนังไทยทั้งหลาย) และมักลงเอยด้วยการฟื้นคืนความทรงจำ หลอมรวมอดีตกับอนาคต ใช้ชีวิติอย่างเป็นสุข

แต่กับหนังฟินแลนด์ฝีมือ aki kaurismakiเรื่องนี้ (ว่ากันว่าหนังเรื่องนี้เป็นหนังเรื่องที่สองของไตรภาคฟินแลนด์ ที่ประกอบด้วย drifting cloud , a man without a past และเรื่องสุดท้ายที่อยู่ระหว่างการสร้าง โดยใช้นางเอกคนเดียวกัน) หนังกลับไม่มีอะไรสักอย่างที่กล่าวมาแล้ว หนังเล่าเรื่องคนที่สูญเสียความทรงจำไป แต่ไม่ได้ออกตามหา แค่เพียงมีชีวิตสืบต่อ และพยายามที่จะทำให้มันดีขึ้น โดยไม่เกี่ยวกับว่าอดีตจะเป็นยังไง

ชายไร้ชื่อฟื้นตื่นในโรงพยาบาลหลังจากหมอลงความเห็นว่าเขาตายแล้ว เขาหนีออกจากโรงพยาบาล มารู้ตัวอีกทีก็มาเกยตื้นอยู่ที่ชายหาดหน้าบ้าน(อันที่จริงเป็นตู้คอนเทนเนอร์เปล่า)ของครอบครัวคนจรจัดครอบครัวหนึ่ง หนังจัดวางให้ตัวละครที่เป็นชนชั้นล่างของสังคมอย่าง คนจรจัด กรรมกร คนรัว พนักงานเสริ์ฟ ไปจนถึงโจรปล้นธนาคารเป็นคนดี คอยช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ในขณะที่คนของรัฐ ตั้งแต่ เจ้าหน้าที่สังคมสงเคราะห์ โรงพยาบาล และตำรวจ กลายเป็นผูร้ายแล้งน้ำใจ (ในตอนหนึ่งที่ชายไร้นามไปติดอยู่ในการปล้นธนาคาร เจ้าหน้าที่ของรัฐพยายามจะเอาเรื่องกับเขาที่เขาไม่มีชื่อ จำตัวเองไม่ได้ และไม่สามารถเซ็นคำให้การ ขณะที่โจรปล้นธนาคารที่ลอยนวลไปได้กลับตามมาขอโทษเขาในร้านอาหาร และบอกเล่าสาเหตุการปล้นธนาคาร อันกลายเป็นฉากที่ทั้งสวยทั้งเศร้าแต่ยังอบอวลด้วยอารมณ์ขัน) รวมทั้งเสียดเย้ยระบบราชการที่ต้องใช้-ชื่อ-ในการติดต่อทุกอย่าง ชายหนุ่มไม่มีชื่อ พราะเขาจำชื่อตัวเองไม่ได้ คนไม่มีชื่อไม่น่าไว้ใจไม่ว่าในกรณีใดๆ เขาจึงหมดสิทธิ์ได้รับการช่วยเหลือในทุกๆทาง(ทั้งๆที่เขาควรได้รับการช่วยเหลือย่างเร่งด่วน) ในขณะที่เหล่าคนจรจัดไม่เคยถามชื่อ หาตู้คอนเทนเนอร์ให้ ลักลอบต่อไฟฟ้าให้ ซ่อมตู้เพลงให้ หาอาหารให้ หางานให้

ชื่อไม่สำคัญ อดีตไม่สำคัญ มีเพียงปัจจุบันที่จำเป็น ถ้ายืนหยัดกับมันได้ ก็ใช่ว่าจะไร้หนทางเดินต่อ
หนังย้ำเรื่องนี้ตลอดเวลา ด้วยการให้ชายไร้นาม พบรักกับสาวจากองค์กรศาสนา ปลูกมันฝรั่ง ฟังเพลงสูบบุหรี่ และพยายามจะเป็นผู้จัดการวงดนตรีร๊อคแอนด์โรล (ที่ตอนนี้เล่นเพลงสรรเสริญพระเจ้า) หนังปล่อยให้ชายไร้นาม ใช้ชีวิตไปตามชะตากรรม เขาไม่ออกค้นหาอดีต ไม่เจ็บปวดกับปัจจุบัน และยังเฝ้าฝันถึงอนาคตที่ดีกว่า
..............................................

ในตอนท้าย อดีตเดินทางกลับมาหาเขาอีกครั้ง เพื่อที่จะพบว่า การรู้กับไม่รู้อดีตอาจไม่ต่างกัน อดีตไม่ใช่ภูตผีที่จะคอยตามหลอกหลอน แต่เป็นเหตุการณ์ที่เราต้องกลับไปรับผิดชอบ เพื่อจะมีอนาคตที่ดี เขาจึงตัดสินใจกลับบ้านไปรับผิดชอบอดีต(ทั้งๆที่มีปัจจุบันที่สวยงามและอนาคตที่ดีรออยู่) ก่อนที่จะกลับมาเริ่มต้นใหม่
.................................................
นอกจากแก่นของเรื่องที่ตั้งคำถามเรื่องความสำคัญของอดีตที่มีผลต่อการเดินไปข้างหน้าของเราแล้ว หนังยังดูเหมือนเล่าเรื่องหดหู่เศร้าสร้อยของคนชั้นล่างที่ต้องต่อสู้เพื่อความอยู่รอด และประณามความเย็นชา ไร้สาระของระบบรัฐ หากแต่กลับนำเสนออย่างร่มรวยอารมณ์ขันอยู่ตลอด มุกเด็ดๆอย่าง หมาน่ารักชื่อhannibal ( ที่เจ้าของบอกว่าดุมากๆ แต่กลับเดินตามชายไร้นามต้อยๆ ) หรือมุกร้องเพลงของคุณป้าหัวหน้าองค์กรศาสนา ภาพและฉากดูสวยงาม หลุดยุค(ไม่รู้ว่าเป็นลักษณะเฉพาะของหนังฟินแลนด์ หรือเพราะฟินแลนด์เป็นอย่างนั้น หรือเป็นความตั้งใจของผู้กำกับกันแน่) และเพลงประกอบที่เพราะเอามากๆ ทำให้หนังดูนุ่มนวล และอบอวลด้วยอารมณ์แห่งการมองโลกในแง่งาม เท่าที่หนังเรื่องหนึ่งจะมอบให้กับเรา