FILMSICK

โยจิ ยามาดะ ผู้กำกับหนังเรื่องนี้ อายุ 72 ตอนที่ทำหนังเรื่องนี้
และผ่านงานกำกับมาแล้ว 65 เรื่อง
46เรื่องในนั้นคือ หนังชุด โทร่า ซัง หนังชุดมนุษย์นิยมอันลือลั่น(จากทั้งหมด 48 ตอน)
ที่เล่าเรื่องของผู้ชายหน้าตาธรรมดาทำงานเป็นเซลล์แมนกระจอก
อยู่ด้านตรงข้ามของคำว่าประสบความสำเร็จตามความหายของโลกปัจจุบัน
โทร่าซัง เดินทางไปตามที่ต่างๆ ใช้ความซื่อบริสุทธิ์ เรียบง่ายของเขา แก้ปัญหาชีวิตวุ่นวายให้กับผู้คนรอบข้าง
เสมอมา
และเป็นเช่นนั้นจน คิโยชิ อัตสุมิ ดาราคู่บุญผู้ผูกขาดบทบาทของโทร่าซัง เสียชีวิตลงในปี 1995
บางทด้วยเวลายาวนานร่วมสามสี่สิบปีนั้น
มันอาจทำให้คิดได้ว่าส่วนหนึ่งของโยจิ ยามาดะ คือโทร่าซัง
ซึ่งนั่นเผื่อแผ่มาถึง เซย์เบย์ด้วย
หนังเดินเรื่องอยู่ในยุคปลายของซามูไร(อันเป็นยุคเดียวกับหนังเรื่อง the last samurai)
ยุคที่เศรษฐกิจตกต่ำ วิถีบูชิโดผ่านพ้นช่วงเวลาอันรุ่งโรจน์มาแล้ว
สถานะทางการเมืองปรวนแปรผู้คนอดอยากยากแค้น
twilight samurai ที่ว่า จึงอาจไม่ได้กินความแค่ เซย์เบย์ยามสายัณห์
แต่ยังอาจหมายถึง สายัณห์แห่งซามูไร อีกด้วย
ซึ่งในอีกนัยยะหนึ่ง
หนังดูเหมือนจะจจำลองโลกขาลงมาไว้ในหนัง
ยุคที่เศรษฐกิจตกต่ำ ผู้คนดิ้นรนปากกัดตีนถีบ
คนอย่างเซย์เบย์ ไม่ต่างอะไรกับข้าราชการชั้นผู้น้อย ที่มีเงินเดือนไม่พอยาไส้
ดิ้นรนอย่างเงียบเชียบที่จะมีชีวิตอยู่
ในขณะที่ผู้คนมกมายทำทุกวิถีทางเพื่อที่จะมีชีวิตที่ดีขึ้น
ซึ่งโดยมากหมายถึงร่ำรวยขึ้น มีเกียรติศักดิ์ศรีมากขึ้น
เซย์เบย์ กลับเลือกที่จะพึงพอใจในชีวิตที่เขาเป็นอยู่
ฉากหนึ่งในหนัง ญาติผู้ใหญ่คนหนึ่งดูถูกเซย์เบย์ผ่านทางเรื่องการจัดหาภรรยาใหม่
ที่จะเป็น-ใครก็ได้- เพราะคนอย่างเซย์เบย์ไม่สมควรจะคาดหวัง
เซย์เบย์น้อมรับถ้อยคำเย้ยหยันที่มาในรูปความช่วยเหลือนั้น
ก่อนจะตอบกลับด้วยแววตามุ่งมั่นเป็นประกาย
เขาเลือกที่จะมองดูลูกสาวเติบโตประหนึ่งมองดูพืชพันธุ์ผลิดอกแทนที่จะดิ้นรนไขว่คว้าสิ่งเหล่านั้น
เขาอยากให้ลูกสาวเรียนหนังสือ
ไม่ใช่เพราะจะได้เป็นเจ้าคนนายคนเหมือนที่เราเคยได้รับคำสั่งสอนมา
หากเพราะการเรียนจะทำให้เรารู้จัก-คิด- เมื่อรู้จักคิดไม่ว่าโลกจะเปลี่ยนไปอย่างไรเราก็จะรับมือกับมันได้
เขาเจียมตัวมากพอที่จะไม่ตอบรับให้โทโมเอะมาเป็นภรรยาด้วยกลัวว่าจะต้องมาร่วมลำบากกับเขา
หากก็มีเกียรติมากพอที่จะประลองกับซามูไรชั้นสูงสามีเก่าของโทโมเอะโดยไม่หวั่นกลัว
ทำทุกเรื่องด้วยแนวทางคุณธรรมราวกับเป็นเรื่องสามัญ
ทั้งๆที่ต้องตกอยู่ในภยันตราย
บางทีผู้คนที่ควรจะมีบนโลกนี้เยอะๆ หาใช่คนเยี่ยงเจ้าผู้ครองแคว้น หรือคนอย่างสามีเก่าของโทโมเอะไม่
หากเป็นคนอย่างเซย์เบย์ คนธรรมดาที่ -เงยหน้าไม่อายฟ้า ก้มหน้าไม่อายดินต่างหาก-
ในขณะที่โทโมเอะ เป็นเสมือนตัวแทนของหญิงสาวช่างคิด อ่อนโยน และไม่ยึดติดกับกรอบประเพณีใดๆ
เธอพาลูกๆของเซย์เบย์ไปร่วมงานฉลองเก็บเกี่ยว ปะชุนเสื้อผ้า ดูแลบ้านให้เขา
แม้จะไม่ได้เป็นภรรยาของเขาก็ตาม
บางทีอาจเพราะมีผู้หญิงอย่างโทโมเอะ จึงมีผู้ชายอย่างเซย์เบย์
ทำให้ฉากหวีผมและแต่งตัวของเซย์เบย์ในช่วงสุดท้ายของหนัง
ปราศจากดนตรีเร่งเร้าหากแต่อบอวลด้วยความรู้สึกอิ่มเอิบงดงาม
ในช่วงสุดท้าย เซย์เบย์จำต้องรับภารกิจสำคัญในการสังหาร ซามูไรไร้นายที่ไม่ยอมคว้านท้อง
เซย์เบย์ยอมน้อมรับคำสั่งในฐานะ -ซามูไร-
นำไปสู่ฉากดวลดาบสำคัญเพียงฉากเดียวในเรื่อง
ซึ่งแทนที่จะถูกถ่ายทำในฉากหลังงดงามกลับถูกกำหนดให้อยู่ในบ้านมืดๆหลังหนึ่ง
และจัดให้เป็นการต่อสู้ที่ทุลักทุเลจนไม่เหมือนกับวิถีซามูไรที่คุ้นชิน
หากแต่สะท้อนถึง ยามสายัณห์แห่งวิถีซามูไรได้อย่างแท้จริง
และส่วนสำคัญในฉากคือฝีมือการแสดงของ มิน ทานากะ ในบท เซเนม่อน โยโก
ที่ค่อยๆเปลี่ยนสภาพจาก ซามูไรไร้นาย ไปเป็นชายชราน่าสมเพช และกลายเป็น -ปีศาจ- (ทั้งรูปร่างหน้าตาและการแสดง)
และทั้งหมดเกิดขึ้นในฉากเดียว!
............................................

หนังเรื่องนี้ออกฉายในปี 2002 เข้าชิงรางวัลในบ้านเกิด 14 รางวัลและคว้ามาได้ถึง 12 รางวัล
รวมไปถึงรางวัลเด่นๆจากสถาบันต่างๆมากมาย
นอกจากนี้ยังเป็นตัวแทนของญี่ปุ่นในการเข้าชิงออสการ์ถาพยนตร์ต่างประเทศยอดเยี่ยมอีกด้วย
แต่ที่สำคัญไม่ใช่รางวัลเหล่านั้น
หากเป็นความเรียบง่าย ทรงพลัง และงดงามในหนัง
ซึ่งสอดคล้องกับสารที่หนังบอกเล่าแก่เรา
ท่ามกลางความอดอยากแร้นแค้นของยุคสมัย
การเปลี่ยนแปลงอำนาจการปกครองบ้าคลั่ง
ความทะยานอยากของผู้คน
มนุษย์ตัวเล็กๆที่ปราศจากความทะเยอทะยาน
แต่เต็มไปด้วยความรัก และ ยึดมั่นในหลักคุณธรรมต่างหาก ที่จะยืนหยัดอยู่ได้
และบางครั้งความร่ำรวยใดๆก็ไม่อาจอิ่มเอิบได้มากกว่าการมาถึงบ้านในยามสายัณห์แต่อย่างใด